Όταν η Ελλάδα το 1926 σχεδίαζε αεροπλανοφόρο!

Δημήτρης Ιωάννου

Στην Ιστορική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, υπάρχει ένας ογκώδης φάκελος με ιδιαίτερη αξία.

Περιέχει τα σχέδια για την κατασκευή ελληνικού… αεροπλανοφόρου, στο πλαίσιο των παγκοσμίων ραγδαίων εξελίξεων, γύρω από τον ναυτικό πόλεμο.

Βρισκόμαστε στο 1926…

Λίγα μόλις χρόνια μετά την πρώτη πτήση αεροσκάφους ξεκίνησαν πειραματισμοί γύρω από τη χρήση των νέων αυτών μηχανών σε ναυτικές επιχειρήσεις.

Ήδη το 1910 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η πρώτη απονήωση αεροσκάφους από πλοίο.

Πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ και το αεροσκάφος απονηώθηκε από μια επικλινή ξύλινη πλατφόρμα μήκους 25 μέτρων που είχε κατασκευαστεί στην πλώρη του αγκυροβολημένου καταδρομικού USS BIRMINGHAM.

To ίδιο έτος επινοήθηκε στη Γαλλία το υδροπλάνο οπότε το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό έσπευσε να μετασκευάσει το βοηθητικό FOUDRE σε σκάφος υποστήριξης και μεταφοράς υδροπλάνων.

Επίσης, το 1911 πραγματοποιήθηκε η πρώτη προσνήωση σε σκάφος, σε μια ξύλινη πλατφόρμα μήκους 39 μέτρων επί της πρύμνης του αγκυροβολημένου καταδρομικού USS PENNSYLVANIA και με τη βοήθεια καλωδίων συγκράτησης του αεροσκάφους.

Το 1915 πραγματοποιήθηκε στο κατάστρωμα του αμερικανικού θωρηκτού NORTH CAROLINA η πρώτη «εκτόξευση» αεροσκάφους από πλοίο με την υποβοήθηση καταπέλτη.

Οι Βρετανοί προχώρησαν το 1917 στην ολοκλήρωση του υπό ναυπήγηση καταδρομικού μάχης HMS FURIOUS σε ένα υβριδικό σχέδιο όπου ο πρωραίος πυργίσκος πυροβόλου αφαιρέθηκε και όλο το πρωραίο μέρος καλύφθηκε από ένα υπερυψωμένο κατάστρωμα πτητικών επιχειρήσεων μήκους 49 μέτρων κάτω από το οποίο δημιουργήθηκε υπόστεγο αεροσκαφών.

Η προσνήωση στον μικρό αεροδιάδρομο γινόταν με κατεύθυνση από πρύμα προς πλώρα και απαιτούσε έναν επικίνδυνο ελιγμό αποφυγής της γέφυρας.

Το 1916 οι Βρετανοί απέκτησαν ένα ημιτελές ιταλικό υπερωκεάνιο και προχώρησαν στην ολοκλήρωση του ως αεροπλανοφόρο με επίπεδο ανεμπόδιστο κατάστρωμα πτήσεων καθ’ όλο το μήκος του.

Το σκάφος όταν παραδόθηκε το 1918 ονομάστηκε HMS ARGUS και υπηρέτησε με επιτυχία μέχρι το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Οι εξελίξεις στην ναυτική αεροπορία και οι αθρόες μετασκευές που λάμβαναν χώρα στο εξωτερικό δεν πέρασαν απαρατήρητες από την τότε ηγεσία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Εξάλλου, το ελληνικό Ναυτικό είχε πρωτοπορήσει στην Ναυτική Αεροπορία έχοντας πραγματοποιήσει τον Ιανουάριο του 1913 την πρώτη αεροπορική επιχείρηση ναυτικής συνεργασίας στην παγκόσμια ιστορία.

Περί το 1926, δόθηκε η εντολή στο Τμήμα Ναυπηγικών Κατασκευών του Υπουργείου Ναυτικών να προχωρήσει στη σύνταξη μια μελέτης στα πρότυπα των παραπάνω μετασκευών.

Την ύπαρξη της μελέτης στο αρχείο ναυπηγικών σχεδίων του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος αποκάλυψε ο Αντιναύαρχος Αναστάσιος Δημητρακόπουλος στο έργο του «Ιστορία του πολεμικού ναυτικού 1913-1940» που πρόσφατα εκδόθηκε από το Ναυτικό Μουσείο.

Ο φάκελος της μελέτης τιτλοφορείται «Αεροπλανοφόρον ΚΙΛΚΙΣ – ΛΗΜΝΟΣ» αλλά το μόνο σχέδιο που περιλαμβάνει αναγράφει μόνο «ΛΗΜΝΟΣ».

Τα θωρηκτά που επιλέχθηκαν ως βάση για την μελέτη είχαν διαστάσεις 116,4 x 23,5 μέτρων που ήταν ικανές για τις ανάγκες της μελετώμενης μετατροπής.

Επιπλέον, τα δυο σκάφη που είχαν ολοκληρωθεί το 1908 ανήκαν στην κατηγορία των pre-Dreadnoughts και πλέον θεωρούνταν ξεπερασμένα από τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Επομένως, ήταν λογικό το Πολεμικό Ναυτικό να εξετάζει διαφορετικούς τρόπους αξιοποίησης τους.

Η μελέτη που υπογραφεί ο αρχιναυπηγός του Π.Ν. Κλεόβουλος Παπαγεωργίου προέβλεπε την αφαίρεση των έξι πυργίσκων που στέγαζαν τα πυροβόλα των 12 και 8 ιντσών.

Αντίθετα θα παρέμεναν στις θέσεις τους τα έξι από τα οχτώ δευτερεύοντα πυροβόλα των 7 ιντσών και θα προστίθονταν τρία μικρότερα πυροβόλα σε υπερυψωμένες θέσεις, ένα έμπροσθεν της γέφυρας, ένα όπισθεν του πρυμναίου φουγάρου και ένα κατάπρυμα.

Στη θέση του πρωραίου πυργίσκου και στην έκταση όλης της πλώρης θα κατασκευαζόταν ένα υπερυψωμένο κατάστρωμα μήκους 26 περίπου μέτρων με ελαφρά κλίση – περί τις πέντε μοίρες – προς πλώρα έτσι ώστε να επιταχύνεται η απονήωση του αεροσκάφους.

Το μήκος του καταστρώματος, ίσο περίπου με αυτό που είχε τοποθετηθεί στο USS BIRMINGHAM το 1910, πιθανώς θα αρκούσε για την απονήωση αεροσκαφών από αυτό.

Στην θέση του πρυμναίου πυργίσκου θα ανεγείρετο ένα υπόστεγο αεροσκαφών με ύψος δυο καταστρωμάτων, ενώ θα αφαιρείτο και ο πρυμναίος δικτυωτός ιστός. Το υπόστεγο θα εκτεινόταν κατά το μήκος και το πλάτος όλου του ανώτερου καταστρώματος μέχρι την γέφυρα, κάτι που θα απαιτούσε την προηγούμενη αφαίρεση των υπερκατασκευών από το μεσόστεγο του σκάφους.

Το συνολικό μήκος του υπόστεγου ήταν περί τα 60 μέτρα και μπορούσε να στεγάσει περί τα είκοσι υδροπλάνα ενώ εκεί προφανώς θα βρίσκονταν τα συνεργεία υποστήριξης τους καθώς και αποθήκες αμοιβών υλικών και εφοδίων.

ΟΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Για την λειτουργία του καταπέλτη απαιτούταν η παροχή πεπιεσμένου αέρα η οποία όμως υπήρχε στο ΛΗΜΝΟΣ καθώς από κατασκευής έφερε τορπιλοσωλήνες. Επομένως, τα υδροπλάνα θα μπορούσαν να απονηωθούν αυτοδύναμα από το πρωραίο κατάστρωμα του ΛΗΜΝΟΣ και με τη βοήθεια του καταπέλτη από το πρυμναίο.

Κατά την επιστροφή τους θα έπρεπε να προσθαλασσωθούν πλησίον του σκάφους και να πλεύσουν μέχρι την πρύμνη του όπου είχαν αναρτηθεί δυο ψηλοί γερανοί.

Με την βοήθεια τους θα ανακρεμάτο το αεροσκάφος στο πρυμναίο κατάστρωμα ή και κατευθείαν στον καταπέλτη εάν απαιτείτο, ενώ θα μπορούσαν να καθαιρέσουν και αεροσκάφη από το κατάστρωμα στην θάλασσα.

Το γεγονός ότι η προσνήωση των αεροσκαφών μπορούσε να γίνει μόνο στη θάλασσα, θα περιόριζε σημαντικά την επιχειρησιακή δράση του ΛΗΜΝΟΣ, καθότι η δυνατότητα προσνήωσης των υδροπλάνων  θα εξαρτιόταν από τις καιρικές συνθήκες και ειδικά από το ύψος των κυμάτων.

Επιπλέον, το ούτως ή άλλως βραδυκίνητο σκάφος θα έπρεπε να ακινητεί επί  μακρόν για την περισυλλογή των υδροπλάνων, κάτι που δεν θα του επέτρεπε να επιχειρήσει σε περιοχές που υπήρχε ο κίνδυνος εμφάνισης εχθρικών υποβρυχίων.

Η περιορισμένη υποβρύχια θωράκιση των δυο παλαιών pre-dreadnoughts είχε απασχολήσει κατ’ επανάληψη τα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού.

Όμως η σχεδιαζόμενη αφαίρεση των πυριταποθηκών του κυρίως οπλισμού, θα απομάκρυνε τα πυρομαχικά από τα ύφαλα διαμερίσματα όπου αποτελούσαν εν δυνάμει κίνδυνο.

Καθώς η αφαίρεση του κυρίως οπλισμού και των πυριταποθηκών του, θα οδηγούσε στην σημαντική μείωση του βάρους του σκάφους, θα του επέτρεπε να ανακτήσει μέρος της ταχύτητα των 17 κόμβων που είχε κατά την παραλαβή του και η οποία είχε με την πάροδο των ετών μειωθεί. Σημαντική βελτίωση της ταχύτητας θα μπορούσε να επέλθει με την αντικατάσταση των λεβήτων που έκαιγαν άνθρακα από πετρελαιολέβητες.

Αυτό θα μείωνε και τον έντονο εκκαπνισμό που είχε το ανθρακοκίνητα σκάφος και που ασφαλώς θα προκαλούσε προβλήματα στον σχεδιαζόμενο ρόλο του ως αεροπλανοφόρου.

Ωστόσο, καθώς η αναλυτική περιγραφή της μελέτης μετασκευής του ΛΗΜΝΟΣ δεν συνοδεύει το σχέδιο του, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ο ναυπηγός είχε προβεί σε αυτές τις προτάσεις αναφορικά με την υποβρύχια προστασία και την αντικατάσταση των λεβήτων.

Επίσης, δεν προκύπτει το αν θα αφαιρείτο, πλήρως ή μερικώς, το θωρακισμένο κατάστρωμα προκειμένου να ελαφρύνει περαιτέρω το σκάφος.

ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ

Γενικώς, το σχέδιο μετασκευής του ΛΗΜΝΟΣ φαίνεται ότι είχε επηρεαστεί από προγενέστερες απόπειρες, πειραματικές κυρίως, διάφορων Πολεμικών Ναυτικών.

Η μετατροπή του θωρηκτού σε αεροπλανοφόρο ίσως να αποτέλεσε μια καθαρά θεωρητική μελέτη και η περίπτωση υλοποίησης της να μην απασχόλησε πραγματικά την τότε ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού.

Εξάλλου, ένα τέτοιο σκάφος μάλλον περίσσευε για την Ελλάδα που είχε αμυντικό προσανατολισμό αλλά και πληθώρα νησιών που επέτρεπαν την γρήγορη κατασκευή αυτοσχέδιων αεροδρομίων ικανών για να επιχειρήσουν τα αεροσκάφη εκείνης της εποχής.

Ίσως η μελέτη αυτή να ήταν απλά μιας από τις αρκετές μελέτης που συντάχθηκαν μεταξύ 1925 και 1935 με αντικείμενο την δυνητική εκμετάλλευση των δυο παρωχημένων πλέον θωρηκτών.

Πληροφορίες

methormisakathektou.blog

Άρης Μπιλάλης

Αναστάσιος Δημητρακόπουλος αντιναύαρχος ΠΝ ε.α.

Militaire News

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.