Πολεοδομίες: τι και πως φεύγει από τους Δήμους και πάει στην «Κτηματολόγιο ΑΕ»

Την οριστική απόφαση της κυβέρνησης να αφαιρεθεί η αρμοδιότητα έκδοσης οικοδομικών αδειών από τις Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την ομιλία του στην 89η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, και ταυτοχρόνως ανακοίνωσε ότι πρόκειται να ενταχθούν οργανικά στην …. «Κτηματολόγιο ΑΕ», ανοίγοντας θέματα αλλαγών στον τρόπο έκδοσης των οικοδομικών αδειών, στο χαρτοφυλάκιο των κυβερνητικών αρμοδιοτήτων για Πολεοδομίες και Κτηματολόγιο, στο καθεστώς λειτουργίας και απασχόλησης του προσωπικού στους δύο τομείς αλλά και  στην ίδια τη νομική προσωπικότητα του φορέα του Κτηματολογίου.   

Ο πρωθυπουργός λέγοντας ότι «έχουμε πάρει τη δραστική απόφαση οι πολεοδομίες, ως προς το κομμάτι έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών, να φύγουν από τους Δήμους και να ενταχθούν οργανικά στην «Κτηματολόγιο ΑΕ», συνδύασε την μεταφορά της αρμοδιότητας των Πολεοδομιών από του Δήμους στην «Κτηματολόγιο ΑΕ»,  με τον εν εξελίξει πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και το ψηφιακό Κτηματολόγιο.

Οι σχεδιασμοί και τα ανοιχτά θέματα για τη νέα πολεοδομική μεταρρύθμιση

Από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού, σε συνδυασμό με τους προωθούμενους κυβερνητικούς σχεδιασμούς και αποφάσεις προκύπτουν ανοιχτά θέματα εξελίξεων, τα οποία έχουν ως εξής:

Αναμόρφωση  αρμοδιοτήτων και των κυβερνητικών χαρτοφυλακίων

Ανοίγει θέμα αναμόρφωσης των αρμοδιοτήτων και των κυβερνητικών χαρτοφυλακίων, που θα αναλάβουν να υλοποιήσουν το νέο εγχείρημα. Σημειώνεται ότι με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου του Ιουλίου 2025 έχει ανατεθεί στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Εσωτερικών να ετοιμάσουν το νέο νομοθετικό πλαίσιο για το συνολικό πλαίσιο της πολεοδομικής και χωροταξικής μεταρρύθμισης.

Η μεταφορά της αρμοδιότητας των Πολεοδομιών από τους Δήμους στην «Κτηματολόγιο ΑΕ» συνδυάζεται με τον εν εξελίξει πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και το ψηφιακό Κτηματολόγιο. Ο νέος πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός δηλαδή το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» αλλά και η υλοποίηση μεγάλων και σημαντικών πολεοδομικών και ψηφιακών έργων, όπως επίσης ο νέος Κώδικας Πολεοδομίας Χωροταξίας που εγκρίθηκε στο υπουργικό συμβούλιο και πηγαίνει για νομοθέτηση στη Βουλή, είναι στον πυρήνα των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Για το επόμενο διάστημα ανοίγει παράλληλα η ολοκλήρωση των δασικών χαρτών, αφού αντιμετωπιστούν χιλιάδες εκκρεμείς αντιρρήσεις, ώστε να κυρωθούν και να ενταχθούν στο Κτηματολόγιο, ένα δύσκολο και πολύπλοκο εγχείρημα επίσης αρμοδιότητας, της Γενικής Γραμματείας Δασών του υπουργείου Περιβάλλοντος.  

Οι τρύπες στο ψηφιακό κτηματολόγιο και την κτηματογράφηση

Έως το τέλος του έτους, παράλληλα με την διακηρυγμένη ολοκλήρωση της κτηματογράφησης και το κλείσιμο του κτηματολογίου αναμένεται να έχει εκπληρωθεί η αποστολή του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για το λεγόμενο ψηφιακό κτηματολόγιο.

Σημειώνεται ότι:

◊ H κτηματογράφηση στην επικράτεια είναι στο 70% ενώ ανακύπτουν μεγάλα ιδιοκτησιακά και άλλα ανοιχτά προβλήματα για το μέλλον. Παράλληλα

◊ Έχουν αναδειχθεί μεγάλα προβλήματα λειτουργίας, με αλλεπάλληλα μπλακάουτ στα ψηφιακά συστήματα του Κτηματολογίου που θέτουν σε δοκιμασία το στόχο του ψηφιακού Κτηματολογίου.

Από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ως οριστική λύση προωθείται η μετάπτωση της υποδομής στο G-Cloud και η αναβάθμισης των υπαρχόντων συστημάτων, με έργα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης που θα ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους, τα οποία καθυστέρησαν να προωθηθούν  την προηγούμενη περίοδο.

Για τα προβλήματα λειτουργίας των ψηφιακών συστημάτων του Κτηματολογίου, προωθείται από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης  ως οριστική λύση η μετάπτωση της υποδομής στο G-Cloud και η αναβάθμισης των υπαρχόντων συστημάτων, με έργα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης που θα ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους, τα οποία καθυστέρησαν να προωθηθούν την προηγούμενη περίοδο.

-«Οι καθυστερήσεις στην κτηματογράφηση αυτή τη στιγμή παίρνουν χαμηλότερο βαθμό, όμως αναμένουμε πολύ σύντομα, με την ολοκλήρωση του κτηματολογίου και με την ηλεκτρονικοποίηση όλων των υπηρεσιών, αυτό να αλλάξει», είχε δηλώσει  ο πρωθυπουργός, μιλώντας για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των υπηρεσιών του δημοσίου τον Ιούνιο 2025 αναγγέλλοντας «δραστική παρέμβαση στον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται οι άδειες δόμησης», με αφορμή το γεγονός  ότι οι πολίτες έδωσαν από τις χαμηλότερες βαθμολογίες στις 184 Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων Δείτε στο ecopress

«Κτηματολόγιο ΑΕ»: λεκτική …. αστοχία ή προς αλλαγή νομικής προσωπικότητας του φορέα;

Ο φορέας του Κτηματολογίου με τον Ν. 4512/2018 ιδρύθηκε  ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), απορρόφησε την «Κτηματολόγιο ΑΕ» και τις σχετικές αρμοδιότητες των υποθηκοφυλακείων και ονομάζεται εδώ και οκτώ χρόνια, «Ελληνικό Κτηματολόγιο».

Η αναφορά από τον πρωθυπουργό στην «Κτηματολόγιο ΑΕ» που έχει καταργηθεί εδώ και οκτώ χρόνια δεν  φαίνεται ότι αποτελεί «λεκτική αστοχία».

Σε συνδυασμό με το ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε «ψηφιακό Κτηματολόγιο», έχει ολοκληρωθεί η απορρόφηση των παλαιών υποθηκοφυλακείων και έχουν μετασχηματιστεί σχεδόν στο σύνολο της επικράτειας σε Κτηματολογικά Γραφεία, η αναφορά σε «Κτηματολόγιο ΑΕ» δείχνει ότι αποτελεί προαναγγελία νέας αλλαγής της νομικής προσωπικότητας του φορέα του Κτηματολογίου, από ΝΠΔΔ σε ΑΕ του Δημοσίου, δηλαδή σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, που θα ανήκει στο Δημόσιο, με μεγαλύτερες «ευελιξίες» στη λειτουργία του αλλά και σε θέματα απασχόλησης και προσλήψεων του προσωπικού.

Στην πρώτη γραμμή οι οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ και της εκτός σχεδίου

Η αναφορά του πρωθυπουργού ότι «η οργάνωση του χώρου αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη «σιωπηλή» μεταρρύθμιση» και ότι «αποτελεί έναν κρίσιμο αναπτυξιακό παράγοντα, καθώς πυροδοτεί τις κατασκευές, τον τουρισμό, τις ξένες επενδύσεις» επιβεβαιώνει ότι η νέα πολεοδομική μεταρρύθμιση θέτει σε προτεραιότητα την ενιαία αντιμετώπιση με κεντρική εποπτεία την έκδοση οικοδομικών αδειών του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού όσο και σε εκτός σχεδίου περιοχές. 

Σημειώνεται ότι έπειτα από σειρά ακυρωτικών αποφάσεων του ΣτΕ άλλες πολεοδομίες εκδίδουν και άλλες δεν εκδίδουν οικοδομικές άδειες, ανάλογα με την ερμηνεία που δίνει ο κάθε αρμόδιος υπάλληλος στη νομοθεσία και στη νομολογία του Δικαστηρίου.

Το φιλέτο των αρμοδιοτήτων για οικοδομικές άδειες και αυθαίρετα

Η  μεταφορά της αρμοδιότητας από τις ΥΔΟΜ των Δήμων στην «Κτηματολόγιο ΑΕ»,  «ως προς το κομμάτι έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών», όπως είπε ο πρωθυπουργός μιλώντας παράλληλα για «μία ακόμα μεταρρύθμιση μακράς πνοής, που προϋποθέτει και αυτή διάλογο και συναίνεση» παραπέμπει στην ΚΕΔΕ, η οποία αντιδρά και έχει αναδείξει σε «αιτία πολέμου» την αφαίρεση της αρμοδιότητας των ΥΔΟΜ από τους Δήμους.

Το φιλέτο των αρμοδιοτήτων, στο οποίο εστιάζει το νέο σχέδιο πολεοδομικής μεταρρύθμισης είναι να ενταχθεί οργανικά στην «Κτηματολόγιο ΑΕ» η έγκριση έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Στο μεταξύ η αρμοδιότητα για τον έλεγχο και τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων έχει ήδη αφαιρεθεί από τις  ΥΔΟΜ και έχει μεταφερθεί με νόμο στη Γενική Διεύθυνση Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Παράλληλα με τη  δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τον εντοπισμό αυθαιρέτων με χρήση δορυφορικών εικόνων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών έργο που ξεκίνησε να υλοποιείται από το ΤΕΕ και θα είναι έτοιμο από το 2026

◊ Οι τρύπες του νέου συστήματος ελέγχου και καταπολέμησης των αυθαιρέτων

Διαπραγμάτευση για ΥΔΟΜ στους Δήμους με διεκπεραιωτικές αρμοδιότητες

Διαγράφεται παράλληλα η προοπτική μέσω του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, που θα αποτελέσει προσεχώς αντικείμενο διαβούλευσης του υπουργείου Εσωτερικών με τους φορείς της Αυτοδιοίκησης,  οι Δήμοι με νέο αναμορφωμένο πλαίσιο σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο να διατηρήσουν ΥΔΟΜ, όμως με περιορισμένες αρμοδιότητες από αυτές που μέχρι σήμερα έχουν, όπως στις διαδικασίες του πολεοδομικού σχεδιασμού, αναπλάσεων, επικινδύνων κατασκευών, αυτοψίες ακινήτων, συνδέσεις με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, εγκρίσεις Εργασιών Μικρής Κλίμακας, ενημερώσεις φακέλων αδειών κ.α).

Και σε κάθε περίπτωση  πλην των νευραλγικών αρμοδιοτήτων για έκδοση οικοδομικών αδειών και αυθαίρετα, κάτι που πάντως θα αποτελέσει αντικείμενο της διαπραγμάτευσης κεντρικής κυβέρνησης και φορέων της αυτοδιοίκησης.

Κεντρική Υπηρεσία για Οικοδομικές Άδειες στα πρότυπα της ΑΑΔΕ

Τα προβλήματα υποστελέχωσης που αντιμετωπίζουν τόσο οι Υπηρεσίες Δόμησης όσο και ο φορέας του Κτηματολογίου φαίνεται ότι στο νέο κυβερνητικό σχέδιο παραπέμπονται να αντιμετωπιστούν σε επόμενο στάδιο με βάση αναφοράς την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και σε κεντρικό επίπεδο του νέου εγχειρήματος.

Από τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές ετοιμάζεται μία κεντρική υπηρεσία για την έγκριση των οικοδομικών αδειών στα πρότυπα του Κέντρου Εξυπηρέτησης Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, η οποία θα στελεχωθεί με εξειδικευμένο προσωπικό από έμπειρα στελέχη των σημερινών ΥΔΟΜ και νέους μηχανικούς, για την απρόσωπη διεκπεραίωση των υποθέσεων μέσω ψηφιακών εφαρμογών και ψηφιακής επικοινωνίας.

Τα ψηφιακά έργα, που αλλάζουν τους κανόνες στον έλεγχο του δομημένου περιβάλλοντος και στην έκδοση αδειών

Κρίσιμες δραστηριότητες των ΥΔΟΜ καλύπτονται ήδη από τα ψηφιακά συστήματα ελέγχου και εγκρίσεων δόμησης, όπως το e-άδειες, που ήδη προσφέρει ταχύτητα και διαφάνεια στην έκδοση οικοδομικών αδειών, το σύστημα αυθαιρέτων,  η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου για  αποτύπωση της πραγματικής εικόνα για κάθε οικοδομή κ.α.

Στο μεταξύ το  όλο εγχείρημα σχεδιάζεται να προσλάβει νέα δυναμική ενόψει της υλοποίησης νέων πολεοδομικών  ψηφιακών έργων και εφαρμογών, όπως ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, που ήδη λειτουργεί και επεκτείνεται. Στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη από τη νέα χρονιά θα αναρτώνται όλες οι αποφάσεις πολεοδομικού ενδιαφέροντος. Προβλέπεται να εκτιναχθεί το εύρος της λειτουργίας του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, όταν ενσωματώσει όλα τα δεδομένα για χρήσεις γης, όρους δόμησης, περιοχές προστασίας κ.α. του νέου πολεοδομικού σχεδιασμού των ΤΠΣ και ΕΠΣ που είναι σε εξέλιξη.

Παράλληλα, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη το έργο των 112 εκατ. ευρώ, για την ψηφιοποίηση αρχείων πολεοδομικής πληροφορίας σε 240 πολεοδομικά γραφεία. Αφορά την ψηφιακή αποτύπωση περίπου 3,5 εκατομμυρίων οικοδομικών αδειών που περιλαμβάνουν 44 εκατομμύρια σχέδια με στόχο να ενσωματωθούν στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη. Έτσι πολίτες και μηχανικοί θα έχουν πρόσβαση σε σημαντικές πληροφορίες ενώ θα αποφευχθεί απώλεια πληροφοριών λόγω φυσικών καταστροφών, η φθορά παλαιών έγχαρτων αρχείων ή και συχνά η …εξαφάνισή τους.

Στα ψηφιακά έργα που ήδη λειτουργούν η βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και θα παίξουν σημαντικό ρόλο για την υλοποίηση του νέου εγχειρήματος είναι ακόμη:

Η  Ψηφιακή Τράπεζα Γης που θα δώσει λύσεις σε δικαιώματα δόμησης και πόρους για πράσινα έργα. Το Μητρώο Ελεγκτών Δόμησης για τον πλήρη έλεγχο, σε κάθε στάδιο των νέων οικοδομών από πιστοποιημένους, έμπειρους επαγγελματίες κ.α.

Τι είπε ο πρωθυπουργός για τις Πολεοδομίες στη ΔΕΘ

Το πλήρες απόσπασμα από την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη για το συγκεκριμένο θέμα έχει ως εξής:

«Τρίτη μεγάλη μεταρρύθμιση: είναι εκείνη που θα επιτρέψει στον καθένα να ξέρει πού θα χτίσει, τι και με ποιους όρους, με βάση το ψηφιακό Κτηματολόγιο που το κράτος αποκτά για πρώτη φορά. Και με οδηγό έναν χωροταξικό σχεδιασμό κάθε περιοχής, που θα αποτρέπει τις αυθαιρεσίες και την άναρχη δόμηση.

Και βέβαια με μοχλούς πολεοδομίες που, από -δυστυχώς- αρκετές φορές, εστίες εξυπηρετήσεων ή ακόμα και διαφθοράς, θα υπηρετούν την αληθινή τους αποστολή. Γι’ αυτό έχουμε πάρει τη δραστική απόφαση οι πολεοδομίες, ως προς το κομμάτι έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών, να φύγουν από τους Δήμους και να ενταχθούν οργανικά στην «Κτηματολόγιο ΑΕ».

Προσέξτε, είναι ένα ζήτημα κρίσιμο για το μέλλον του τόπου. Η οργάνωση του χώρου αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη «σιωπηλή» μεταρρύθμιση που δρομολογεί η κυβέρνησή μας. Είναι, όμως, τόσο απαραίτητη για να κάνουμε πράξη τη βιώσιμη ανάπτυξη, που επιτρέπει τη δόμηση με όρους σεβασμού στο μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό μας περιβάλλον. Αποτελεί έναν κρίσιμο αναπτυξιακό παράγοντα, καθώς πυροδοτεί τις κατασκευές, τον τουρισμό, τις ξένες επενδύσεις. Είναι, με άλλα λόγια, μία ακόμα μεταρρύθμιση μακράς πνοής, που προϋποθέτει και αυτή διάλογο και συναίνεση».

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.