Το φιάσκο του «Ανακαινίζω – Nοικιάζω»

Στην εκπνοή του 2022, πρώτη χρονιά εκρηκτικής αύξησης των ενοικίων, η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε ανακοινώσει το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» για ιδιοκτήτες κενών ακινήτων, που θα έριχνε, είχε πει, στην αγορά 12.500 ανακαινισμένα σπίτια μέσα σε έξι μήνες μειώνοντας τα ενοίκια.

Το πρόγραμμα έμεινε ωστόσο επί 15 μήνες στα χαρτιά και η εφαρμοστική του ΚΥΑ βγήκε μόλις τον Απρίλιο του 2024 για να χρησιμοποιηθεί ως προεκλογικό χαρτί στις ευρωεκλογές. Κι ενώ υπήρξε το μοναδικό πρόγραμμα «στεγαστικής πολιτικής» της ΝΔ που παρείχε επιδοτήσεις –δηλαδή ζεστό χρήμα– αντί για άτοκο ή χαμηλότοκο δανεισμό, δεν «περπάτησε». Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δώσει πέρσι ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ, μέσα στους δύο πρώτους μήνες από το άνοιγμά του υποβλήθηκαν 1.400 αιτήσεις, εγκρίθηκαν οι 800 και στη συνέχεια το ενδιαφέρον μηδενίστηκε. 

Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς κατασκευών, η χαμηλή συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν ήταν τυχαία. Ο βασικός αποτρεπτικός παράγοντας ήταν η ίδια η δομή της επιδότησης: για να λάβει ο ιδιοκτήτης το ποσό έως 4.000 ευρώ έπρεπε πρώτα να καταβάλει και να προσκομίσει παραστατικά για δαπάνες έως 10.000 ευρώ. Στην πράξη, ωστόσο, η ελληνική οικοδομή συνεχίζει να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό με αδήλωτη εργασία και το κόστος υλικών και συνεργείων έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Ετσι, για έναν μεγάλο αριθμό ιδιοκτητών η συμμετοχή στο πρόγραμμα ήταν όχι μόνο περίπλοκη αλλά και οικονομικά ασύμφορη. 

Η αλλαγή των όρων

Για τον λόγο αυτό το 2025 η κυβέρνηση άλλαξε τους όρους του προγράμματος αυξάνοντας την επιδότηση στο 60% και το όριο δαπανών στα 13.330 ευρώ. Με δυο λόγια φέτος η ένταξη στο πρόγραμμα σήμαινε ότι μπορούσε να πάρει κανείς ζεστό χρήμα 8.000 ευρώ για ανακαίνιση κενής κατοικίας, εκ των οποίων τα 4.000 ευρώ ως προκαταβολή με την έγκριση της αίτησης και τα υπόλοιπα 4.000 εκ των υστέρων, με την υποβολή του μισθωτηρίου και παραστατικών για 13.330 ευρώ. 

Με τις αλλαγές αυτές οι αιτήσεις αυξήθηκαν. Στις αρχές Νοεμβρίου έγινε γνωστό ότι στο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» υποβλήθηκαν 3.700 αιτήσεις, που κάλυψαν το 61% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Μία βδομάδα όμως αργότερα εμφανίστηκε δημοσίευμα σε φιλοκυβερνητική εφημερίδα που ανέφερε ότι στις αιτήσεις εντοπίστηκαν πλήθος από απάτες. Βγήκε λοιπόν η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου στην ΕΡΤ και υποστήριξε ότι κάνοντας «ενδελεχείς ελέγχους» το υπουργείο εντόπισε ότι ένας δυσανάλογα μεγάλος αριθμός αιτήσεων ήταν συγκεντρωμένος στην Ηλεία. Οι «ενδελεχείς αυτοί έλεγχοι» κατέδειξαν ότι 3.000 αιτήσεις είχαν παρατυπίες, εκ των οποίων 1.200 στην Ηλεία όπου σε πολλές περιπτώσεις έως και 20 άτομα είχαν υποβάλει αίτηση στο πρόγραμμα με πλαστά Ε9 δηλώνοντας ως ιδιοκτησία τους… το ίδιο σπίτι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις κατέληξε η κ. Μιχαηλίδου, «οι αιτήσεις ακυρώθηκαν πριν δοθούν οι προκαταβολές, διασφαλίζοντας την προστασία του δημόσιου χρήματος». Φορολογούμενοι, προστατεύουμε τα λεφτά σας από τους επιτήδειους ήταν το νόημα που επιδίωξε να εκπέμψει.

Το αφήγημα της υπουργού διέψευσαν κατηγορηματικά ωστόσο έγκυρες πηγές της ΔΥΠΑ στις οποίες απευθύνθηκε το Documento. 

Είναι γεγονός, μας είπαν, ότι με την αύξηση της επιδότησης υπήρξαν πάρα πολλές αιτήσεις με απάτες, τις οποίες είχαν εντοπίσει από τα δηλωμένα κινητά εδώ και κάποιο διάστημα οι αρμόδιοι υπάλληλοι, ότι δηλαδή κάποιοι είχαν υποβάλει αιτήσεις με δηλωθέντα στοιχεία εμφανώς ψευδή όπως τηλεφωνικά νούμερα που ήταν κλειστά, λογαριασμοί ηλεκτρονικής αλληλογραφίας που δεν απαντούσαν ποτέ κ.λπ. 

Παρ’ όλα αυτά προχώρησαν τουλάχιστον δύο πληρωμές στις οποίες συμπεριελήφθη και άγνωστος αριθμός επιτήδειων οι οποίοι εισέπραξαν την πρώτη δόση. Το γεγονός ότι στην εν λόγω ΚΥΑ δεν προβλέπονται οι υποχρεωτικές επιτόπιες αυτοψίες από υπαλλήλους ελεγκτές της ΔΥΠΑ πριν από την εκταμίευση της προκαταβολής συνέβαλε ουσιαστικά στην προσπάθεια εξαπάτησης του δημοσίου.

Η καταγγελία

Το θέμα πήρε όμως εντέλει διαστάσεις όταν έφτασε στο υπουργείο καταγγελία από την ομοσπονδία Ρομά που ανέφερε ότι κάποιοι απατεώνες πλησίαζαν οικογένειες Ρομά στην Ηλεία, έπαιρναν τα προσωπικά στοιχεία τους έναντι ευτελούς αντιτίμου κι έκαναν αιτήσεις στο όνομά τους.

Ηταν εύκολο βεβαίως να επιχειρηθούν απάτες από επιτήδειους στην εκτέλεση του προγράμματός μας είπαν έγκυρες πηγές της ΔΥΠΑ, δεδομένου ότι έπασχε η ίδια η δομή του. Στα στεγαστικά προγράμματα εργατικής κατοικίας του τέως ΟΕΚ, μας εξήγησαν, γίνονταν πάντα επιτόπιοι έλεγχοι που απέκλειαν τις απάτες, αλλά στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» υπήρχαν μόνο πληρωμές χωρίς διασταυρώσεις. 

Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και κατόπιν διαπίστωσης όλων αυτών των ενεργειών κατά του δημόσιου συμφέροντος, το υπουργείο δεν έχει ακόμη προχωρήσει μέχρι σήμερα σε ελέγχους αυτοψιών.

Προκειμένου να καλύψει λοιπόν εκ των υστέρων η υπουργός Δ. Μιχαηλίδου την αδράνεια του υπουργείου απέναντι στις χιλιάδες απάτες που εκδηλώθηκαν και ήρθαν στο φως με την καταγγελία των Ρομά έκανε μια διαρροή προς την εφημερίδα «Καθημερινή», υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο τα έκανε όλα σωστά και ότι κανένας απατεώνας δεν πληρώθηκε. Αυτό όμως δεν ισχύει, όπως φαίνεται, και το υπουργείο χρωστάει μια εξήγηση σχετικά με το πόσους απατεώνες πλήρωσε και πώς θα πάρει πίσω τα λεφτά.

Ανεπαρκείς διασταυρώσεις

Το σοβαρότερο «αγκάθι» του προγράμματος «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» αφορά τις διοικητικές διασταυρώσεις, που αποδείχθηκαν ανεπαρκείς σε κρίσιμα σημεία. Η διασύνδεση με το Taxisnet δεν κατάφερε να εντοπίσει έγκαιρα τις αλλαγές των κυκλωμάτων στα έντυπα Ε9, όπως μεταβολές ιδιοκτησίας ή βασικών στοιχείων των ακινήτων, δημιουργώντας κενά στον έλεγχο επιλεξιμότητας. Ούτε και έγιναν αυτόματες διασταυρώσεις με τα στοιχεία κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος, με αποτέλεσμα το πρόγραμμα να μην μπορεί να επιβεβαιώσει αν τα ακίνητα που εντάχθηκαν παρέμεναν πράγματι κλειστά για τρία χρόνια, όπως ήταν ο στόχος. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σύστημα που στηρίχτηκε σε δηλώσεις και όχι σε πραγματικά δεδομένα, αφήνοντας περιθώρια λαθών, αστοχιών και αμφισβήτησης της ίδιας της αξιοπιστίας του!

Μαριάννα Τόλια

documentonews

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.