Η νομική έννοια του «απρόβλεπτου» και ο μύθος της τουρκικής απροβλεψιμότητας

Του Δρα Δημ. Σταθακόπουλου 

   Εδώ και χρόνια , στον δημόσιο λόγο, ο χαρακτηρισμός «απρόβλεπτος» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη συμπεριφορά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και της Τουρκία.

Η λέξη λειτουργεί πολιτικά, επικοινωνιακά και ψυχολογικά. Όμως το ερώτημα που τίθεται είναι αυστηρά νομικό:

Συνιστά πράγματι η τουρκική στάση “απρόβλεπτη μεταβολή περιστάσεων” κατά την έννοια του δικαίου;

Η απάντηση, αν εξεταστεί με δογματική ακρίβεια, είναι αρνητική.

1. Τι σημαίνει «απρόβλεπτο» στο δίκαιο ;

Η έννοια του απρόβλεπτου απαντάται στο πλαίσιο της ανωτέρας βίας (άρθρο 336 ΑΚ) και στη θεωρία της υπέρμετρης επαχθότητας (άρθρο 388 ΑΚ).

Η πάγια νομολογία ορίζει ότι απρόβλεπτο είναι το γεγονός που δεν μπορούσε να προβλεφθεί κατά τον χρόνο σύναψης της έννομης σχέσης, ακόμη και με άκρα επιμέλεια.

Η αξιολόγηση είναι

αντικειμενική (όχι τι πίστευε το συγκεκριμένο πρόσωπο),

ex ante (με βάση τα δεδομένα της εποχής),

και αφορά γεγονός που υπερβαίνει τον συνήθη κύκλο κινδύνων.

Δεν αρκεί να είναι κάτι αιφνιδιαστικό.

Πρέπει να είναι εκτός ιστορικής, πολιτικής και πραγματικής κανονικότητας.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

2. Το διεθνές δίκαιο και η θεμελιώδης μεταβολή περιστάσεων:

Στο διεθνές επίπεδο, η αντίστοιχη έννοια αποτυπώνεται στο άρθρο 62 της Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών (clausula rebus sic stantibus).

Η εφαρμογή της είναι εξαιρετικά περιοριστική και απαιτεί:

Θεμελιώδη μεταβολή.

Απρόβλεπτο χαρακτήρα.

Ανατροπή της ουσιώδους βάσης συναίνεσης.

Μη ενσωμάτωση του κινδύνου.

Η διεθνής πρακτική είναι σαφής.

Τα κράτη δεν μπορούν εύκολα να επικαλεστούν απρόβλεπτη μεταβολή για να αναδιαμορφώσουν δεσμεύσεις.

3. Πολιτική απροβλεψιμότητα ≠ Νομικό απρόβλεπτο:

Ο όρος «απρόβλεπτος ηγέτης» είναι πολιτική περιγραφή.

Το δίκαιο όμως εξετάζει δομές, όχι εντυπώσεις.

Η τουρκική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών χαρακτηρίζεται από

σταθερή αναθεωρητική ρητορική,

συστηματική αμφισβήτηση θαλάσσιων ζωνών,

επαναλαμβανόμενο μοτίβο κλιμάκωσης–αποκλιμάκωσης,

εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών,

γεωπολιτική πίεση ως διαπραγματευτικό εργαλείο.

Αυτή η συμπεριφορά:

δεν είναι συγκυριακή,

δεν είναι αποσπασματική,

δεν είναι ιστορικά πρωτοφανής.

Αποτελεί διαχρονική στρατηγική συνέπεια.

4. Είναι η Τουρκία νομικά απρόβλεπτη;

Για να χαρακτηριστεί μια κρατική συμπεριφορά «απρόβλεπτη» με νομική έννοια, θα έπρεπε

να εγκαταλείψει αιφνιδίως πάγια πολιτική,

να υιοθετήσει εντελώς νέο δόγμα,

να κινηθεί εκτός των δημόσια διακηρυγμένων στόχων της.

Η Τουρκία δεν έχει πράξει κάτι τέτοιο.

Αντιθέτως:

η αναθεωρητική της στρατηγική είναι δηλωμένη,

η επιδίωξη γεωπολιτικής αναβάθμισης είναι διαρκής,

η χρήση έντασης ως διαπραγματευτικού εργαλείου είναι επαναλαμβανόμενη.

Επομένως:

Η τουρκική στάση δεν συνιστά απρόβλεπτη μεταβολή περιστάσεων.

Συνιστά προβλέψιμο γεωπολιτικό κίνδυνο.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

5. Το στρατηγικό λάθος της έννοιας «απρόβλεπτος»

Ο χαρακτηρισμός «απρόβλεπτος» δημιουργεί

αίσθηση χάους,

αμυντική ψυχολογία,

στρατηγική απορρύθμιση.

Αν όμως ένας δρών είναι προβλέψιμα αναθεωρητικός, τότε

οι κινήσεις του μπορούν να χαρτογραφηθούν,

τα μοτίβα του μπορούν να αναλυθούν,

οι αντιδράσεις μπορούν να προετοιμαστούν.

Το πρόβλημα δεν είναι η απροβλεψιμότητα.

Το πρόβλημα είναι η σταθερή στρατηγική πίεση.

6. Νομικό συμπέρασμα:

Με βάση τα κριτήρια

του δικαίου,

της θεωρίας της ανωτέρας βίας,

της clausula rebus sic stantibus,

η Τουρκία και ο Πρόεδρός της δεν πληρούν την έννοια του «απρόβλεπτου».

Η συμπεριφορά τους:

εντάσσεται σε ιστορικό πρότυπο,

αποτελεί ενσωματωμένο κίνδυνο,

δεν ανατρέπει αιφνιδίως θεμελιώδη δεδομένα.

Συνεπώς, ο όρος «απρόβλεπτος» είναι εσφαλμένος πολιτικός χαρακτηρισμός — όχι νομική κατηγορία.

7. Τελική αποτίμηση:

Η ουσία δεν είναι αν η Τουρκία είναι απρόβλεπτη.

Η ουσία είναι ότι είναι προβλέψιμα αναθεωρητική.

Και αυτό — από νομική και στρατηγική σκοπιά — είναι πολύ σοβαρότερο.

Διότι το απρόβλεπτο σε αιφνιδιάζει.

Το προβλέψιμο σε υποχρεώνει να οργανωθείς.

Η νομική ανάλυση οδηγεί σε ένα καθαρό συμπέρασμα.

Η Τουρκία δεν είναι παράγοντας απρόβλεπτης μεταβολής.

Είναι σταθερός, δομημένος και διαρκής γεωπολιτικός δρών.

Και αυτό απαιτεί όχι ρητορικές ερμηνείες, αλλά ψύχραιμη στρατηγική απάντηση.

Βιβλιογραφία:

https://www.politeianet.gr/el/products/9786185423681-dhmhtrhs-stathakopoulos-grammata-24-to-problepto-kai-to-aproblepto-stis-ellhno-tourkikes-sxeseis

https://www.politeianet.gr/el/products/9786185469580-dhmhtrhs-stathakopoulos-grammata-24-to-problepto-kai-to-aproblepto-stis-ellhno-tourkikes-sxeseis-defteros-tomos

Militaire News

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.