Γιατί η Γη «φρενάρει» – Η επιμήκυνση της ημέρας σπάει ρεκόρ 3,6 εκατ. ετών

Η επιμήκυνση της ημέρας στον πλανήτη μας συμβαίνει πλέον με έναν πρωτοφανή ρυθμό που δεν έχει παρατηρηθεί τα τελευταία 3,6 εκατ. χρόνια, καθώς η κλιματική αλλαγή επιβραδύνει την περιστροφή της Γης.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο Ζυρίχης που δημοσιεύεται στο Journal of Geophysical Research: Solid Earth, η τήξη των πάγων στους πόλους ανακατανέμει τη μάζα του νερού προς τον ισημερινό, αυξάνοντας τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου κατά χιλιοστά του δευτερολέπτου. Το φαινόμενο αυτό εντάθηκε ιδιαίτερα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025, όταν η εγγύτητα της Σελήνης επιβράδυνε τις ημέρες κατά 1 millisecond πάνω από τον μέσο όρο, αναδεικνύοντας πώς οι γεωφυσικές διεργασίες επηρεάζουν τον χρόνο.

Γιατί παρατηρείται επιμήκυνση της ημέρας

Θεωρητικά, η Γη χρειάζεται 24 ώρες για να ολοκληρώσει μια πλήρη περιστροφή. Στην πραγματικότητα, η διάρκεια μιας ημέρας μπορεί να αυξηθεί ή να μειωθεί ελαφρώς, επηρεασμένη από τη βαρυτική έλξη της Σελήνης και διάφορες γεωφυσικές διεργασίες στο εσωτερικό, στην επιφάνεια και στην ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Ωστόσο, μια πολύ μεγαλύτερη τάση βρίσκεται σε εξέλιξη. Η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο, θερμαίνει τον πλανήτη και λιώνει τα στρώματα πάγου, απελευθερώνοντας νερό που ήταν παγωμένο για χιλιάδες χρόνια. Καθώς αυτός ο πάγος μετατρέπεται σε υγρό και εξαπλώνεται παγκοσμίως μέσω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, ανακατανέμει τη μάζα της Γης. Με αυτόν τον τρόπο, «φρενάρει» σταδιακά την περιστροφή της, επιμηκύνοντας τις ημέρες κατά χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Όταν ο πάγος βρίσκεται πάνω στις πολικές χερσαίες μάζες, είναι συγκεντρωμένος κοντά στον άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η Γη. Καθώς λιώνει και ρέει στους ωκεανούς, αυτή η μάζα εξαπλώνεται προς τον ισημερινό, απομακρυνόμενη από τον άξονα περιστροφής.

Τι λένε οι επιστήμονες

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο Ζυρίχης θέλησαν να προσδιορίσουν πόσο ασυνήθιστη είναι αυτή η επιβράδυνση, εξετάζοντας εκατομμύρια χρόνια ιστορίας από την Ύστερη Πλειόκαινο.

Από την πλευρά του, ο Μοστάφα Κιάνι Σαχβαντί, συγγραφέας της μελέτης από το τμήμα Μετεωρολογίας και Γεωφυσικής του Πανεπιστημίου της Βιέννης, δήλωσε τα εξής: «Στην προηγούμενη εργασία μας δείξαμε ότι η επιταχυνόμενη τήξη των πολικών στρωμάτων πάγου και των ορεινών παγετώνων στον 21ο αιώνα υψώνει τη στάθμη της θάλασσας, γεγονός που επιβραδύνει την περιστροφή της Γης και επομένως επιμηκύνει την ημέρα — παρόμοια με έναν αθλητή του καλλιτεχνικού πατινάζ που περιστρέφεται πιο αργά όταν τεντώνει τα χέρια του και πιο γρήγορα όταν κρατά τα χέρια του κοντά στο σώμα του. Αυτό που παρέμενε ασαφές, ήταν αν υπήρχαν προηγούμενες περίοδοι κατά τις οποίες το κλίμα αύξησε τη διάρκεια της ημέρας με παρόμοια γρήγορο ρυθμό».

Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επιμήκυνση της ημέρας  επί του παρόντος συμβαίνει κατά περίπου 1,33 milliseconds ανά αιώνα. Αυτό οφείλεται κυρίως στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας από το λιώσιμο των πάγων που ανακατανέμει τη μάζα. Η έρευνα έδειξε ότι αυτό συμβαίνει με πρωτοφανή ρυθμό σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη στιγμή τα τελευταία 3,6 εκατ. χρόνια.

Οι κίνδυνοι για την τεχνολογία και το GPS

Με την περαιτέρω θέρμανση και την τήξη των πάγων που αναμένονται τις επόμενες δεκαετίες, το φαινόμενο αυτό πρόκειται να ενταθεί. Ο Μπένεντικτ Σόγια, καθηγητής Διαστημικής Γεωδαισίας στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο Ζυρίχης, πρόσθεσε: «Αυτή η ταχεία αύξηση στη διάρκεια της ημέρας υποδηλώνει ότι ο ρυθμός της σύγχρονης κλιματικής αλλαγής είναι πρωτοφανής τουλάχιστον από την Ύστερη Πλειόκαινο, πριν από 3,6 εκατ. χρόνια. Η τρέχουσα ταχεία αύξηση στη διάρκεια της ημέρας μπορεί επομένως να αποδοθεί κυρίως σε ανθρώπινες επιδράσεις. Μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει τη διάρκεια της ημέρας ακόμη πιο έντονα από ό,τι η Σελήνη. Παρόλο που οι αλλαγές είναι μόνο χιλιοστά του δευτερολέπτου, μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα σε πολλούς τομείς, για παράδειγμα, στην ακριβή διαστημική πλοήγηση, η οποία απαιτεί ακριβείς πληροφορίες για την περιστροφή της Γης».

Αν και οι άνθρωποι είναι απίθανο να αντιληφθούν τη διαφορά των 1,33 milliseconds, η αλλαγή αυτή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε τεχνολογίες που εξαρτώνται από τη χρονομέτρηση ακριβείας. Οι δορυφόροι GPS και τα περίπλοκα χρηματοοικονομικά δίκτυα ενδέχεται να επηρεαστούν, καθώς ακόμη και η παραμικρή απόκλιση στην περιστροφή της Γης μπορεί να απορρυθμίσει ένα προσεκτικά βαθμονομημένο σύστημα.

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.