Συνέντευξη Διονύση Δρόσου και Κώστα Ήσυχου στον Regis Tremblay, για την διπλωματία των πολιτών και τον πρωτεργάτη της Ιωάννη Καποδίστρια

Φέτος η Ρωσία εορτάζει επισήμως τα 250 χρόνια από την γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια. Στο πλαίσιο αυτών των εορτασμών, ο Regis Tremblay, επικεφαλής της Λέσχης Φίλων της Κριμαίας στις ΗΠΑ, φιλοξένησε μια συζήτηση με τον Κώστα Ήσυχο, Πρόεδρο της Διεθνούς Ένωσης Λέσχης Φίλων της Κριμαίας και τον υπογράφοντα.

O Regis Tremblay είναι Αμερικανός σκηνοθέτης και πολιτικός ακτιβιστής, ο οποίος έχει εγκατασταθεί και ζει στην Γιάλτα, στην Κριμαία, από το 2020 (https://medium.com/@deborahlarmstrong/losing-his-religion-6aa32f7c9aca). Έχει δικό του κανάλι στο youtube, από όπου σχολιάζει τη διεθνή επικαιρότητα, μαζί με τους προσκεκλημένους του.  Από την προκαταρκτική συζήτηση που κάναμε, και από το κείμενο του βουλευτή Βλαντιμίρ Κουζνέτσωφ το οποίο μας κοινοποίησε, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει έντονο ενδιαφέρον από ρωσικής πλευράς, να επικεντρωθεί η συζήτηση περί Καποδίστρια, στην πρωτοποριακή άσκηση από μέρους του αυτού που ονομάζουμε «διπλωματία των πολιτών».

Δύο αιώνες πριν, ο όρος dual track diplomacy [διπλωματία διττής κατεύθυνσης] ή people’s diplomacy [διπλωματία των λαών] ή citizen diplomacy [διπλωματία των πολιτών] δεν είχε ενταχθεί στην ακαδημαϊκή ορολογία. Ο Καποδίστριας ωστόσο, avant la lettre, δοκίμασε διπλωματικές στρατηγικές που αναδεικνύουν τη σημασία αυτής της ανεπίσημης διπλωματίας.

Τι είναι όμως αυτή η διπλωματία που χρησιμοποιούμε εναλλακτικά τρεις ονομασίες για να την δηλώσουμε;

Πρόκειται για διεθνή δράση και επικοινωνία που δεν διεξάγεται από επίσημους κρατικούς θεσμούς και φορείς. Είναι μια μορφή ανεπίσημης διπλωματικής δραστηριότητας που διενεργείται από πολίτες και συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών. Δεν δεσμεύει κυβερνήσεις, αλλά διαμορφώνει γνώμες και θεμελιώνει σχέσεις στην βάση και όχι την κορυφή των χωρών. Η βασική της φιλοσοφία είναι πως οι οι σχέσεις μεταξύ χωρών δεν διαμορφώνονται μόνο “από πάνω προς τα κάτω”  αλλά και “από κάτω προς τα πάνω”. Δεν σημαίνει πως πρόκειται για δράσεις πάντα «αυθόρμητες», «αθώες» ή «ανεξάρτητες» από την επίσημη χάραξη εξωτερικής πολιτικής. Αντιθέτως, αποτελούν κατά κανόνα επεξεργασμένες πολιτικές διείσδυσης και χειραγώγησης στην πληροφόρηση, τον πολιτισμό, την κοινή γνώμη, τις αξίες· πολιτικές σχεδιασμένες ακριβώς για να μοιάζουν «αυθόρμητες», «αθώες» και «ανεξάρτητες». Πρόκειται για μηχανισμούς διαμόρφωσης αυτού που ονομάζουμε σήμερα soft power. Από την άλλη πλευρά πάλι, στα ίδια πεδία είναι που αναπτύσσονται και οι αντίρροπες δυνάμεις: κινήματα αντίστασης στις επίσημες πολιτικές ή και ζυμώσεις ανατρεπτικού ή και επαναστατικού χαρακτήρα. Οι Ρώσοι τιμούν τον Καποδίστρια ως τον πρώτο διπλωμάτη που εγκαινιάζει αυτή την οδό της παράλληλης διπλωματίας.

Εκείνο που συζητήθηκε λοιπόν, ήταν οι διπλωματικές πρωτοβουλίες του Υπουργού Εξωτερικών της Τσαρικής Ρωσίας, που αναλήφθηκαν όχι υπό αυτή του την ιδιότητα. Ως Έλληνας πατριώτης της διασποράς, ο Καποδίστριας είχε όραμα για την εθνική παλιγγενεσία και ανεξαρτησία, το οποίο όραμα δεν μπορούσε να ταυτιστεί πλήρως με την ρωσική εξωτερική πολιτική, ώστε να το προωθήσει ευθέως ως Υπουργός. Διέθετε όμως πολύ σημαντικό κύρος όχι μόνον τύποις λόγω της θέσης του, αλλά και ουσία, λόγω της αναγνωρισμένης από εχθρούς και φίλους αξίας του. Αξιοποιώντας αυτό το προσωπικό κεφάλαιο, επιδόθηκε σε σειρά ενεργειών σε επίπεδο κοινωνίας πολιτών, με σκοπό τη διαμόρφωση ευνοϊκής κοινής γνώμης, αλλά και τη διασφάλιση οικονομικής και ηθικής υποστήριξης του απελευθερωτικού αγώνα.

Γεννημένος στην Κέρκυρα το 1776 – την ίδια χρονιά με την αμερικανική ανεξαρτησία και την πρώτη έκδοση του Πλούτου των Εθνών του Άνταμ Σμιθ – ο Καποδίστριας ανήλθε και έγινε Συν-Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας υπό τον Τσάρο Αλέξανδρο Α΄. Στο Συνέδριο της Βιέννης (1814–1815), ήταν ο κύριος αντίπαλος του Πρίγκιπα Metternich της Αυστρίας, του αρχιτέκτονα του ευρωπαϊκού συντηρητισμού. Ωστόσο, το πιο επαναστατικό του έργο δεν έλαβε χώρα στα ανακτορικά δωμάτια, αλλά στα σαλόνια των εμπόρων της διασποράς, στις επιτροπές των φιλελλήνων διανοουμένων και στα τυπογραφεία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.

Ο Καποδίστριας έδρασε σε τρία ταυτόχρονα επίπεδα: επίσημη κρατική διπλωματία, δίκτυα διανοουμένων ελίτ και κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών/διασποράς. «Προσπάθησε να κινητοποιήσει μη κρατικούς παράγοντες και την κοινή γνώμη. Έχουμε εισέλθει στην εποχή όπου αναγνωρίζεται η σημασία της κοινής γνώμης, και ο Metternich το γνώριζε πολύ καλά και αγωνίστηκε εμμονικά ενάντια στις μεταρρυθμιστικές ιδέες του Καποδίστρια». Βλ σχετικά https://www.militaire.gr/o-kisingker-gia-ton-metternich-ton-kapodistria-kai-tin-ithiki-dionysis-drosos/

και https://www.militaire.gr/i-ithiki-toy-metternich-kontra-stin-ithiki-toy-tsaroy-metetrepse-tin-ellinotoyrkiki-diamachi-apo-zitima-ithiko-se-politiko/

Ιδού τι έκανε ο Καποδίστριας σε αυτό το πεδίο:

• Οργάνωσε την ελληνική διασπορά ως διπλωματικό εργαλείο. Κινητοποίησε τις ελληνικές εμπορικές κοινότητες σε όλη την Ευρώπη – από την Οδησσό μέχρι τη Βιέννη και τη Γενεύη – μετατρέποντας τους διάσπαρτους πληθυσμούς σε ομάδες άσκησης πολιτιστικής ήπιας ισχύος και οικονομικής υποστήριξης.

• Δημιούργησε δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών. Συντόνισε πνευματικούς κύκλους, πανεπιστημιακούς συλλόγους και λογοτεχνικά δίκτυα για να διαμορφώσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, συντονίζοντας το φιλελληνικό κίνημα που τελικά θα πίεζε τις κυβερνήσεις να υποστηρίξουν την ελληνική ανεξαρτησία.

• Δημιούργησε ανθρωπιστική και μορφωτική υποδομή. Ίδρυσε σχολεία, τυπογραφεία και οργανισμούς ανακούφισης για τους πρόσφυγες πολέμου – χτίζοντας τα πολιτικά θεμέλια ενός εθνικού κράτους πριν ακόμα αυτό ιδρυθεί.

Ο Καποδίστριας πρωτοστάτησε σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε «dual-track diplomacy» ή «διπλωματία των πολιτών»- τον συστηματικό συνδυασμό της επίσημης πολιτικής τέχνης με την ανεπίσημη κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών. Ενώ υπηρετούσε τη Ρωσία, έχτισε αθόρυβα ένα παγκόσμιο δίκτυο για να υποστηρίξει την ελληνική ανεξαρτησία. Ο Καποδίστριας ήταν, ουσιαστικά, 150 χρόνια μπροστά στον τομέα της διπλωματίας των πολιτών. Οι σύγχρονοι μελετητές των διεθνών σχέσεων αναγνωρίζουν τη «διπλωματία Track II» και τις «διαπραγματεύσεις μέσω παρασκηνίων» ως εξελιγμένες καινοτομίες. Ο Καποδίστριας τις εφάρμοζε συστηματικά ήδη το 1814.

Η αποστολή του στην Ελβετία συνιστά έναν υποδειγματικό και αριστοτεχνικό συνδυασμό επίσημης και ανεπίσημης διπλωματικής δραστηριότητας. Ως απεσταλμένος του Τσάρου Αλεξάνδρου Ι, το 1813, πριν από το συνέδριο της Βιέννης, υπήρξε ο σημαντικότερος συντελεστής της συνταγματικής ενοποίησης και εθνικής ανεξαρτησίας της χώρας, η οποία τότε βρισκόταν στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου. Είναι δε επίσης ο θεμελιωτής της μοναδικής μέχρι τις μέρες μας ισχύουσας ελβετικής ουδετερότητας. Παράλληλα με την επιτυχία της επίσημης αποστολής του όμως, ο Καποδίστριας, κατά τους δέκα μήνες που έμεινε εκεί, εδραίωσε ισχυρούς δεσμούς φιλίας και εμπιστοσύνης με σημαντικές προσωπικότητες της χώρας. Το φιλελληνικό κίνημα στην Ελβετία είναι δικό του κατόρθωμα. Οι πολιτικοί εκπρόσωποι της πολιτείας της Γενεύης, Charles Pictet Rochemont και François d’Ivernois συνεργάστηκαν στενά μαζί του για την ένταξη της Γενεύης στην συνομοσπονδία. Το 1822, ενώ ο ελληνικός εθνικός αγώνας για την ανεξαρτησία έχει ήδη αρχίσει, οδηγείται σε παραίτηση. Ο Henry Kissinger στη διατριβή του (Ένας αποκατεστημένος κόσμος, Παπαζήση, 2003) εξηγεί αναλυτικά τις δολοπλοκίες του Metternich και την επιδέξια χειραγώγηση του Αλεξάνδρου, που οδήγησαν στην απομόνωση του «επικίνδυνου» Καποδίστρια στην τσαρική αυλή.

Μετά την παραίτησή του επιστρέφει στην Ελβετία όπου και διαμένει μέχρι το 1827. Με κεφάλαιό του την μεγάλη αναγνώριση και τον γενικό σεβασμό, ασκεί μεγάλη επίδραση στην κινητοποίηση διακεκριμένων πολιτών υπέρ του ελληνικού αγώνα. Εξέχουσα προσωπικότητα μεταξύ αυτών ο τραπεζίτης Jean Gabriel Eynard. Ο τελευταίος ήταν πεπεισμένος πως μόρφωση των νέων Ελλήνων θα έπρεπε να αποτελέσει έναν από τους κύριους στυλοβάτες του νέου κράτους. Ιδρύονται ιδρύματα για την περίθαλψη και προστασία των ορφανών του αγώνα. Μαζί με τον διάσημο Ελβετό παιδαγωγό Emmanuel de Fellenberg, προωθούν έναν πρακτικό προσανατολισμό στην εκπαίδευση. Οργάνωση της αναγέννησης της γεωργίας, του εμπορίου και των τεχνών σε μια χώρα ρημαγμένη από τον πόλεμο. Συγχρόνως δε, διαμόρφωση μιας νέας διανοητικής, πολιτικής και οικονομικής ελίτ με ρίζες στον λαό.  Χάρη στον Καποδίστρια που αξιοποίησε τις ιδέες και την προσφορά αμφότερων των  φιλελλήνων, δόθηκε προτεραιότητα στην εκπαίδευση. Ακολούθησε το ελβετικό μοντέλο αγροτικών σχολών, δίνοντας την ευκαιρία σε φτωχά και μη προνομιούχα αγροτόπαιδα να συνεκπαιδεύονται με τα παιδιά των πλούσιων γαιοκτημόνων και να διδάσκονται μοντέρνες τεχνικές καλλιέργειας. Έτσι ιδρύθηκε στην Αίγινα μια τέτοια σχολή που της δόθηκε το όνομα Εϋνάρδιον. Ο Eynard συνέχισε το έργο του και μετά τον θάνατο του Κυβερνήτη. Δέκα χρόνια μετά (1841) υπήρξε μεταξύ των ιδρυτών και χρηματοδοτών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Προσωπικός γραμματέας του Καποδίστρια έγινε το 1927, ο Ελβετός θεολόγος και φιλόλογος Élie-Ami Bétant. Αργότερα, ο ίδιος οργάνωσε το Κρητικό Κομιτάτο για την υποστήριξη της Κρητικής επανάστασης του 1866. Αργότερα ορίστηκε από τον Γεώργιο Α, γενικός πρόξενος της Ελβετίας στην Ελλάδα. Άλλος Ελβετός, ο Emanuel Amenäus Hahn αφιέρωσε τη ζωή του στο ελληνικό στράτευμα. Επίσης άνθρωποι των γραμμάτων, των τεχνών και του πολιτισμού, χάρη στην παράλληλη διπλωματία του Καποδίστρια, είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την πραγματική Ελλάδα, πέρα από την ρομαντική εξιδανικευμένη εικόνα που σχημάτιζαν στις βιβλιοθήκες τους οι φιλέλληνες που διέμεναν στο εξωτερικό. Ανάμεσά τους ο ανθρωπολόγος Johann-Jakob Bachofen, ο ιστορικός της τέχνης Jacob Burckhardt και ο διάσημος συμβολιστής ζωγράφος Arnold Böcklin.

Αυτά είναι μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα των καρπών που απέφερε η διπλωματική δραστηριοποίηση του Καποδίστρια στο πεδίο της κοινωνίας των πολιτών.

Πολύ πριν γίνει Κυβερνήτης, είχε επαναπροσδιορίσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη, και ειδικά η Ελλάδα, μπορούσαν να προβάλλουν στην παγκόσμια σκηνή για ήπια ισχύ, δυσανάλογα μεγαλύτερη από την υλική και στρατιωτική τους ισχύ.

Το εγχείρημά του προσέκρουσε σε δύο ενάντιες δυνάμεις. Η μία, εσωτερική, ήταν το πλέγμα κατεστημένων συμφερόντων των τοπικών κέντρων εξουσίας, των προεστών και πολέμαρχων, και των πλοιοκτητών της Ύδρας. Υπό το πρόσχημα της αναστολής του Συντάγματος της Τροιζήνας, οι τοπικοί άρχοντες αντιτάχθηκαν στην συγκέντρωση των εξουσιών στην κεντρική διοίκηση και την φορολόγησή τους. Έβλεπαν η ίδρυση του κράτους να τους στερεί παραδοσιακά κεκτημένα προνόμια και να μην τους αποζημιώνει οικονομικά για τις δαπάνες και τις ζημιές τους κατά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας.

Η ανεξαρτησία όμως, απαιτούσε ακριβώς τη συγκρότηση ισχυρής και ακηδεμόνευτης κρατικής δομής. Η άλλη δύναμη ήταν εξωτερική: ο Καποδίστριας μπορεί να είχε κατακτήσει το κύρος και την εκτίμηση των κοινωνιών, ως μια προσωπικότητα ισότιμη ενός Metternich. Όμως – και ίσως και για αυτόν ακριβώς τον λόγο- μια τόσο σημαντική προσωπικότητα, η οποία είχε επιπλέον το «βεβαρημένο παρελθόν» της θητείας στην τσαρική αυλή, δεν θα μπορούσε να γίνει ο άνθρωπος της εμπιστοσύνης των δυτικών δυνάμεων, κατά κύριο λόγο, της Μεγάλης Βρετανίας, η οποία είχε ήδη κάνει μια σοβαρή επένδυση για την εξάρτηση του νεοσύστατου κράτους, με το σκανδαλώδες δάνειο που είχε δώσει. Όταν η εξωτερική δυσφορία συνεργάστηκε και προσέφερε την ισχυρή της πλάτη στην εσωτερική αντίδραση, ήταν ζήτημα χρόνου η «εξουδετέρωση» του Κυβερνήτη.

Οι δολοφόνοι του ήταν πράκτορες του ίδιου του κατεστημένου εναντίον του οποίου είχε περάσει τη ζωή του πολεμώντας: τοπικές οικονομικές και πολιτικές ελίτ που επωφελούνταν από το χάος και ξένες δυνάμεις που προτιμούσαν μια αδύναμη, εξαρτημένη Ελλάδα έναντι ενός κυρίαρχου έθνους. Οι εν λόγω ελίτ, πάντα ανασφαλείς και ιδιοτελείς συνδέθηκαν οργανικά με τους ξένους προστάτες ήδη από την σύναψη των πρώτων δανείων. Όσο για το «δημοκρατικό» ενδιαφέρον τους για την τήρηση του Συντάγματος, ουδείς τους ενοχλήθηκε που η έξωθεν διορισμένη μοναρχία βασίλευε επί 13 ακόμα χρόνια χωρίς Σύνταγμα.

Από αυτό το υλικό και αυτό το ήθος διαμορφώθηκαν οι πολιτικές ελίτ που κυβερνούν έκτοτε τη χώρα, με την εξαίρεση πολύ σύντομων και αιματηρών διαλειμμάτων. Το σχέδιο του Καποδίστρια για τη διαμόρφωση μιας εγχώριας, πατριωτικής ελίτ ματαιώθηκε, άχρι καιρού. Η δυτική στάση απέναντι στον Καποδίστρια κινήθηκε στο πνεύμα του Kissinger: αναγνώρισε την ευφυΐα του Καποδίστρια, ενώ τον απέρριψε ως «ρομαντικό», «παράγοντα αστάθειας» και οπωσδήποτε όχι κατάλληλο για τον ρόλο του τοποτηρητή τους σε μια μικρή εξαρτημένη χώρα. Αυτός είναι ο λόγος που ο Κυβερνήτης τιμάται πολύ περισσότερο στην Ελβετία και τη Ρωσία, παρά στην ίδια την πατρίδα του.

Ο συνομιλητής μας Regis Tremblay εντυπωσιάστηκε με τις αναλογίες που παρουσιάζει η υπόθεση Καποδίστρια με καταστάσεις στον σύγχρονο κόσμο. Εν κατακλείδι τα δύο στοιχεία που τονίστηκαν όσον αφορά την ιστορική πολιτική παρουσία του Κυβερνήτη, ήταν η προσήλωσή του στην υπόθεση της ανεξαρτησίας, την οποία υπηρέτησε και με την παράλληλη διπλωματία των πολιτών που άσκησε. Το δεύτερο πολύ σημαντικό, είναι η ηθική του ακεραιότητα και η περιφρόνησή του για το προσωπικό του οικονομικό συμφέρον. Από τα χρήματα που συγκέντρωσε στην Ρωσία για τον αγώνα, το 50% ήταν από την δική του περιουσία. Αρνήθηκε την παχυλή εφόρου ζωής αποζημίωση που του προσέφερε ο Αλέξανδρος, μετά την παραίτησή του. Αρνήθηκε να λάβει μισθό για την θέση του Κυβερνήτη και άφησε όλα του τα υπάρχοντα στο ελληνικό δημόσιο. Τα δύο αυτά στοιχεία τον καθιστούν μοναδικό. Η Ελλάδα κυβερνήθηκε από τους επιγόνους εκείνων που τον δολοφόνησαν. Ως προς την αφιλοκέρδεια δε και την ηθική ακεραιότητα, δεν υπάρχει βάση σύγκρισης με τις σύγχρονες ελίτ, που είναι αφοσιωμένες τόσο στον ιδιωτικό τους πλουτισμό μέσω δημόσιων πόρων, όσο και στις δραστηριότητες τύπου class Epstein.

Ο Κώστας Ήσυχος, Πρόεδρος του Διεθνούς Συλλόγου Φίλων της Κριμαίας, ολοκλήρωσε τη συνέντευξη, εκθέτοντας την πλούσια εμπειρία του από την in actu διπλωματία των πολιτών, όπως αυτή ασκείται μέσω του Συλλόγου του οποίου προεδρεύει. Ο Σύλλογος ιδρύθηκε στη Γιάλτα το 2017 μετά την επανένωση της Κριμαίας με τη Ρωσία το 2014 – ένα δημοψήφισμα που αναγνωρίστηκε από πολλά έθνη αλλά απορρίφθηκε από την ΕΕ και τη Βόρεια Αμερική. Ο οργανισμός λειτουργεί μέσω 49 εθνικών συλλόγων σε όλη την Αφρική, τη Λατινική Αμερική, την Ασία και την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας ετήσια συνέδρια, ιστότοπους και κανάλια Telegram για να συντονίσει ένα υβριδικό μοντέλο διπλωματίας των πολιτών που υπερβαίνει τις παραδοσιακές ανταλλαγές μεταξύ κυβερνήσεων. Αυτή η δομή επιτρέπει στις λέσχες-μέλη να μοιράζονται τις εξελίξεις στις χώρες καταγωγής τους, προτείνοντας παράλληλα συγκεκριμένες θεσμικές και πολιτικές αλλαγές, παρακάμπτοντας αποτελεσματικά τις συμβατικές διπλωματικές γραφειοκρατίες.

Διαθέτει οκτώ Πυλώνες Λειτουργίας: Το έργο του Συλλόγου βασίζεται σε οκτώ θεμελιώδεις πυλώνες: ανάπτυξη διπλωματικών σχέσεων· διαμόρφωση της κοινής γνώμης για τη διπλωματία των πολιτών· αντιμετώπιση νομικών και σχετικών με κυρώσεις προκλήσεων κατά της Ρωσίας και της Κριμαίας· ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των λαών· αντιμετώπιση εκστρατειών προπαγάνδας και παραπληροφόρησης· προστασία της ασφάλειας των μελών (ιδιαίτερα για εκείνες στις χώρες της ΕΕ που χαρακτηρίζονται ως «ξένοι πράκτορες»)· διατήρηση της διεθνούς συνοχής· και, κρίσιμα, πλήρωση αυτού που προσδιορίζουν ως «κενό διεθνούς δικαιοσύνης» στις παγκόσμιες υποθέσεις. Ο Κώστας Ήσυχος τόνισε ότι οι δυτικές κυρώσεις έχουν οικονομικά και κοινωνικά αντίθετα αποτελέσματα, ενώ ο υβριδικός πόλεμος των μέσων ενημέρωσης έχει κάνει τη διάκριση της αλήθειας από τα ψέματα ολοένα και πιο δύσκολη – προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο οργανισμός μέσω ενιαίας δράσης πέρα ​​από γλωσσικά, θρησκευτικά και πολιτιστικά εμπόδια.

Αποστολή και όραμα: Στον πυρήνα του, ο Σύνδεσμος επιδιώκει την ειρήνη, τη διεθνή δικαιοσύνη και την οικονομική συνεργασία, ενώ παράλληλα πλοηγείται σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο προς την πολυπολικότητα. Τα μέλη αντιμετωπίζουν σημαντικούς προσωπικούς κινδύνους – απώλεια εργασίας, αναγκαστική μετεγκατάσταση και πολιτικές διώξεις – ωστόσο παραμένουν προσηλωμένοι σε αυτές τις αρχές μέσω αυτού που ο Κώστας περιγράφει ως «την αρχιτεκτονική της λαϊκής διπλωματίας». Ο οργανισμός συναντιέται κυρίως στη Ρωσία για να παρακάμψει τις ταξιδιωτικές κυρώσεις, φέρνοντας κοντά διαφορετικούς λαούς που μοιράζονται την κοινή πεποίθηση ότι «ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός για όλους – χωρίς πολέμους, χωρίς ρατσισμό, χωρίς θυμό». Παρά την αναγνώριση των ατέλειών τους, διακρίνονται από τους «πολύ ισχυρούς εχθρούς» μέσω της θεμελιώδους δέσμευσής τους: της πίστης στην ειρήνη.

Militaire News

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.