Πρόθεση Τράμπ για προμήθεια F-35 ατην Τουρκία

Σαφές μήνυμα δυσαρέσκειας προς τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ έστειλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump, κατά τη διάρκεια συνάντησής του στον Λευκό Οίκο με τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας Mark Rutte, την ώρα που στο παρασκήνιο αναζωπυρώνεται η συζήτηση για πιθανές αποφάσεις γύρω από τα μαχητικά F-35 Lightning II και την Τουρκία.

Ειδικότερα, ο Donald Trump εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ περίμεναν μεγαλύτερη στήριξη σε ζητήματα ασφάλειας και επιχειρήσεων.

Όπως ανέφερε, κράτη όπως η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία δεν ανταποκρίθηκαν στο επίπεδο που θα επιθυμούσε η Ουάσινγκτον.

Σε χαρακτηριστική αποστροφή του λόγου του, ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται οικονομική συνδρομή από τους συμμάχους, αλλά «πίστη και αφοσίωση» εντός της Συμμαχίας, επιμένοντας ότι η αμερικανική στρατιωτική ισχύς παραμένει κυρίαρχη παγκοσμίως.

Παράλληλα, αναφερόμενος στη στάση της Ισπανίας, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, ενώ γενικότερα εξέφρασε απογοήτευση για τη στάση της Ευρώπης σε σχέση με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στον πόλεμο με το Ιράν.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Donald Trump προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε απόπειρα επιβολής τελών από το Ιράν για τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να ανατρέψει τις διαπραγματεύσεις και να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.

Οι ΗΠΑ, όπως σημείωσε, θα συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους, καταγράφοντας ωστόσο τη δυσαρέσκειά τους για τη συνολική στάση που τηρήθηκε κατά τη διάρκεια των πρόσφατων συγκρούσεων.

«Παράθυρο» αποφάσεων για τα F-35 και την Τουρκία

Το πιο κρίσιμο στοιχείο των δηλώσεων Trump αφορά το ενδεχόμενο νέων αποφάσεων για τις αμερικανικές στρατιωτικές προμήθειες προς την Τουρκία, πριν από την επικείμενη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστεί εκ νέου το ζήτημα των F-35, σημειώνοντας ότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και ότι «ίσως ληφθούν αποφάσεις που θα έκαναν τον Recep Tayyip Erdogan πολύ χαρούμενο».

Σημειωτέον, η πιθανή επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 θα αποτελούσε σημαντική μεταστροφή, καθώς το ζήτημα είχε παγώσει τα προηγούμενα χρόνια λόγω των αμερικανικών ενστάσεων για την αμυντική συνεργασία της Τουρκίας με τη Ρωσία.

Στο ίδιο κλίμα, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος JD Vance ανέφερε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξετάζει την πιθανότητα μεταφοράς των F-35 στην Τουρκία, σε συνεργασία με το Κογκρέσο.

Η Τουρκία φέρεται να επιδιώκει την επιστροφή στο πρόγραμμα προμήθειας των F-35 Lightning II.

Η χώρα είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα το 2019, εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι θέτει σε κίνδυνο τη διασφάλιση της τεχνολογίας των F-35.

Ωστόσο, η Τουρκία φέρεται να έχει προτείνει λύσεις που μπορεί να επιτρέψουν την αγορά των F-35, ενώ οι συζητήσεις για την αποδοχή ή την απομάκρυνση των S-400 παραμένουν ανοιχτές.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Tom Barrack, είχε δηλώσει ότι το ζήτημα των F-35 θα μπορούσε να διευθετηθεί μέσα στους επόμενους τέσσερις έως έξι μήνες, κάτι που ενδέχεται να συνδέεται με την επίτευξη μιας συμφωνίας για την ενεργειακή συνεργασία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία φέρονται να διαπραγματεύονται την υπογραφή της συμφωνίας κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7-8 Ιουλίου, μια εξέλιξη που αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Ελλάδα και το Ισραήλ.

Η πιθανή συμφωνία αυτή αναμένεται να εντείνει τις ανησυχίες στην Αθήνα και στο Τελ Αβίβ, καθώς τα συμφέροντα της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και η στρατηγική της σε σχέση με το Ιράν, τη Συρία και τη Λιβύη μπορεί να αναθεωρηθούν με βάση την ενδυνάμωση των σχέσεών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η στρατηγική των ΗΠΑ, υπό την ηγεσία του Donald Trump, φαίνεται να εστιάζει περισσότερο στις επιχειρηματικές και οικονομικές συμφωνίες, παρά στην παραδοσιακή γεωπολιτική ισχυρότητας, κάτι που προκαλεί αμηχανία στους συμμάχους τους στην περιοχή, όπως η Ελλάδα και το Ισραήλ.

Η υπογραφή αυτής της συμφωνίας μπορεί επίσης να αλλάξει το στρατηγικό τοπίο του ΝΑΤΟ, δημιουργώντας νέες ισορροπίες δύναμης και νέες οικονομικές και στρατιωτικές εξαρτήσεις στην περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Οι συνέπειες αυτής της συμφωνίας θα μπορούσαν να έχουν αντίκτυπο όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και στις παγκόσμιες στρατηγικές εξελίξεις.

Ο Trump εξοπλίζει το KAAN της Τουρκίας με κινητήρες

Στο μεταξύ, σε μια εξέλιξη που προκαλεί έντονο προβληματισμό στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η κυβέρνηση του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump φέρεται να προχωρά στην πώληση δεκάδων κινητήρων αεροσκαφών προς την Τουρκία, αξίας που ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια δολάρια, παρά τις αντιρρήσεις που εκφράζονται στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.

Η συμφωνία, όπως αποκαλύπτει το Reuters, αφορά κινητήρες της General Electric που προορίζονται για το τουρκικό μαχητικό πρόγραμμα KAAN, ένα φιλόδοξο σχέδιο της Άγκυρας που στοχεύει στην πλήρη αμυντική της αυτονόμηση.

Για την Αθήνα, όμως, η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη, καθώς ενισχύει έναν ήδη ισχυρό γεωπολιτικό αντίπαλο στο άμεσο περιβάλλον της.

Η χρονική συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η Τουρκία ετοιμάζεται να φιλοξενήσει ηγέτες του ΝΑΤΟ στις 7–8 Ιουλίου, σε μια περίοδο που οι εντάσεις εντός της Συμμαχίας κλιμακώνονται, τόσο για τις αμυντικές δαπάνες όσο και για τον ρόλο συγκεκριμένων κρατών στις περιφερειακές κρίσεις.

Παράλληλα, οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας φαίνεται να εισέρχονται σε νέα φάση.

Ο Donald Trump εμφανίζεται διατεθειμένος να ενισχύσει τη συνεργασία με τον Recep Tayyip Erdogan, την ώρα που το Κογκρέσο, με χαρακτηριστική παρέμβαση του Gregory Meeks, εκφράζει αντιστάσεις για την έγκριση του πακέτου.

Ο Meeks φέρεται να έχει μπλοκάρει προσωρινά τη διαδικασία αξιολόγησης, χωρίς όμως να φαίνεται ικανός να ανατρέψει την τελική κατεύθυνση της απόφασης.

Πάντως, το State Department αναμένεται να προχωρήσει σε επίσημη ενημέρωση του Κογκρέσου τις επόμενες ημέρες, σηματοδοτώντας την de facto ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Και στο βάθος S-400

Στο επίκεντρο βρίσκεται η χρόνια ρήξη ΗΠΑ–Τουρκίας για την υπόθεση των ρωσικών πυραύλων S-400, καθώς και ο αποκλεισμός της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35, εξέλιξη που είχε διαταράξει τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ και είχε δημιουργήσει ρωγμές στην αρχιτεκτονική της Βορειοτλαντικής Συμμαχίας.

Ωστόσο, η νέα αυτή συμφωνία ερμηνεύεται από αναλυτές ως σαφές μήνυμα επαναφοράς της Τουρκίας ως πρωταγωνίστριας δύναμης σε ό,τι αφορά τους δυτικούς εξοπλιστικούς σχεδιασμούς.

Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται ο προβληματισμός της Αθήνας: η ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας με δυτική τεχνολογία μεταβάλλει τις ισορροπίες ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Την ίδια ώρα, δημοσιεύματα του CNN Türk αναφέρουν ότι στον Λευκό Οίκο έχει ήδη «κλειδώσει» τετ α τετ συνάντηση Donald Trump – Recep Tayyip Erdogan στην Άγκυρα, γεγονός που, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα σηματοδοτήσει ακόμη βαθύτερη πολιτική και στρατηγική σύγκλιση.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να κινηθεί σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο, όπου οι παραδοσιακές ισορροπίες του ΝΑΤΟ φαίνεται να επανακαθορίζονται, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα αν η νέα φάση «επαναπροσέγγισης» Ουάσιγκτον–Άγκυρας θα μεταφραστεί τελικά σε στρατηγικό μειονέκτημα για την ελληνική πλευρά.

Οι δύο αναβαθμισμένοι ρόλοι της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ

Στο μεταξύ, η επόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα (7–8 Ιουλίου) χαρακτηρίζεται από πολλούς ως κομβικής σημασίας, καθώς αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις που θα επηρεάσουν τον μελλοντικό προσανατολισμό της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με το Βρετανικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Σπουδών (IISS), στο νέο πλαίσιο του ΝΑΤΟ η Τουρκία ενδέχεται να αναλάβει τον ρόλο της «προστασίας του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία». Παράλληλα, όπως αναφέρει το ιταλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών (IAI), στη Σύνοδο πιθανόν να συζητηθεί και η ανάθεση στην Τουρκία της «Ανώτατης Διοίκησης της Νότιας Πτέρυγας» της Συμμαχίας.

Παρότι τέτοιες εξελίξεις μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακές, εκτιμάται ότι η Τουρκία έχει ήδη προετοιμαστεί για έναν πιο αναβαθμισμένο ρόλο. Αυτό συνδέεται με την αξιοποίηση στρατηγικών υποδομών, όπως η ναυτική παρουσία στον Βόσπορο και η δημιουργία νατοϊκού στρατηγείου σώματος στρατού στα Άδανα, στοιχεία που έχουν ήδη αναδειχθεί σε προηγούμενες αναλύσεις.

Επιπλέον, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γκιουλέρ έχει δηλώσει ότι η χώρα του στο νέο ΝΑΤΟ δεν θα λειτουργεί πλέον ως «περιφερειακή πτέρυγα», αλλά ως «κεντρικός παίκτης».

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Τουρκία θα αποκτούσε αυξημένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η Μέση Ανατολή, η Μαύρη Θάλασσα και ο Καύκασος, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να αξιοποιεί τη Συμμαχία ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής.

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.