Εντοπίστηκε εξωπλανήτης σαν τη Γη με ατμόσφαιρα – Πιθανόν να έχει νερό στην επιφάνειά του

Η αναζήτηση ζωής έξω από το ηλιακό μας σύστημα πήρε νέα τροπή, καθώς ερευνητές αποκάλυψαν ότι ανακάλυψαν μια ατμόσφαιρα γύρω από έναν πλανήτη παρόμοιο με τη Γη, σε απόσταση 49 ετών φωτός, ο οποίος θα μπορούσε να διαθέτει υγρό νερό στην επιφάνειά του.

Ατμόσφαιρες έχουν βρεθεί στο παρελθόν γύρω από γιγάντιους αέριους εξωπλανήτες, καθώς και γύρω από «υπο-Ποσειδώνες» (sub-Neptunes). Υπήρξαν επίσης ενδείξεις για τέτοια αέρια περιβλήματα γύρω από βραχώδεις εξωπλανήτες που βρίσκονται έξω από την κατοικήσιμη ζώνη του άστρου τους — μια περιοχή στην οποία θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνεια του πλανήτη και, επομένως, να υποστηρίζεται δυνητικά ζωή.

Όμως η νέα ανακάλυψη είναι διαφορετική.

«Αυτή είναι η πρώτη πραγματικά επιβεβαιωμένη μέσω παρατηρήσεων ατμόσφαιρα σε έναν βραχώδη πλανήτη μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη εκτός του ηλιακού μας συστήματος», δήλωσε ο δρ. Κόλιν Τσερούμπιμ (Collin Cherubim), πρώτος συγγραφέας της μελέτης, ο οποίος μέχρι πρόσφατα εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Τα ευρήματα, πρόσθεσε, σηματοδοτούν επίσης την πρώτη άμεση αναγνώριση ενός ατμοσφαιρικού συστατικού σε οποιονδήποτε βραχώδη εξωπλανήτη, είτε βρίσκεται σε κατοικήσιμη ζώνη είτε όχι.

«Αυτή είναι μια πραγματικά συναρπαστική ανακάλυψη, επειδή πιστεύω ότι φέρνει πραγματικά τον LHS 1140b στην πρώτη γραμμή ως το καλύτερο, πιο πολλά υποσχόμενο και συναρπαστικό εργαστήριο για τη μελέτη της αστροβιολογίας και της κατοικησιμότητας έξω από το ηλιακό μας σύστημα», είπε.

Ο πλανήτης LHS 1140b έχει μάζα 5,6 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης και η ακτίνα του είναι κατά 70% μεγαλύτερη. Αν και ο Τσερούμπιμ σημείωσε ότι μοιάζει με τη Γη σε ορισμένα σημεία — όπως στη συνολική του σύσταση και θερμοκρασία — διαφέρει σε άλλα: για παράδειγμα, είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος, θα μπορούσε να έχει πολύ περισσότερο νερό και πιθανότατα διαθέτει μια πολύ διαφορετική ατμόσφαιρα.

Ανακαλύφθηκε το 2017, βρίσκεται σχετικά κοντά μας και περιφέρεται γύρω από έναν μικρό ερυθρό νάνο στον αστερισμό του Κήτους (του θαλάσσιου τέρατος). Το άστρο αυτό είναι μικρότερο και λιγότερο φωτεινό από τον δικό μας Ήλιο, αλλά απελευθερώνει μεγαλύτερο ποσοστό της ενέργειάς του ως ιονίζουσα ακτινοβολία.

Ο Τσερούμπιμ είπε ότι, ως αποτέλεσμα της νέας μελέτης, γνωρίζουμε πλέον πως ο LHS 1140b διαθέτει όλα τα συστατικά για ένα κατοικήσιμο περιβάλλον: έναν σχετικά βραχώδη πλανήτη, θερμοκρασία που επιτρέπει την ύπαρξη υγρού νερού και μια ατμόσφαιρα που εμποδίζει το νερό να διαφύγει και προστατεύει την επιφάνεια του πλανήτη από επιβλαβή ακτινοβολία. Επιπλέον, το ίδιο το άστρο είναι ήρεμο, με λίγες αστρικές εκλάμψεις.

«Επομένως, είναι ένα πραγματικά συναρπαστικό μέρος για να συνεχίσουμε να ψάχνουμε, ιδιαίτερα για ενδείξεις ζωής», είπε.

Η ομάδα δήλωσε ότι δεν βρέθηκε ατμόσφαιρα γύρω από τον LHS 1140c — έναν άλλο βραχώδη πλανήτη που περιφέρεται γύρω από το ίδιο άστρο.

Γράφοντας στο επιστημονικό περιοδικό Science, ο Τσερούμπιμ και οι συνεργάτες του ανέφεραν πώς παρατήρησαν τον LHS 1140b καθώς περνούσε μπροστά από το άστρο του, χρησιμοποιώντας ένα υπέρυθρο φασματογράφο τοποθετημένο στο τηλεσκόπιο Magellan Clay στο Παρατηρητήριο Las Campanas στη Χιλή.

Δεδομένα που συλλέχθηκαν το 2024 αποκάλυψαν ήλιο το οποίο διέφευγε από τον πλανήτη προς το διάστημα.

Ο Τσερούμπιμ είπε ότι η ομάδα κατάφερε να αποκλείσει άλλες πιθανές εξηγήσεις για το σήμα του ηλίου — συμπεριλαμβανομένης της μόλυνσης από την ατμόσφαιρα της Γης.

Ήλιο δεν ανιχνεύθηκε στις παρατηρήσεις του LHS 1140b που έγιναν το 2025. Ο Τσερούμπιμ περιέγραψε αυτό το γεγονός ως σοκ, το οποίο τον οδήγησε — όπως και άλλους ερευνητές — σε νέα ανάλυση των αρχικών ευρημάτων. «Κάθε πιθανό ψευδές θετικό αποτέλεσμα που μπορούσαμε να σκεφτούμε, το έχουμε αποκλείσει με βεβαιότητα», είπε ο Τσερούμπιμ.

Η Τζέιν Μπίρκμπι (Jayne Birkby), καθηγήτρια αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι η εργασία αποτελεί μια εξαιρετική ανακάλυψη. Πρόσθεσε ότι, ενώ οι μικροί ερυθροί νάνοι είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος άστρων και, επομένως, η καλύτερη ευκαιρία μας για τη μελέτη κοντινών βραχωδών εξωπλανητών στην κατοικήσιμη ζώνη τους, συχνά είναι πολύ ενεργοί — αφαιρώντας τις ατμόσφαιρες από τους πλανήτες που φιλοξενούν και αφήνοντας βραχώδεις πλανήτες με λεπτή ατμόσφαιρα ή χωρίς καθόλου ατμόσφαιρα.

«Αυτό καθιστά την ανακάλυψη μιας ατμόσφαιρας γύρω από τον LHS 1140b ένα κρίσιμο βήμα προς την κατανόηση του πώς είναι η ζωή με έναν ερυθρό νάνο», είπε.

«Είναι συναρπαστικό το γεγονός ότι το σήμα μεταβάλλεται επίσης. Αυτό δείχνει πώς η ατμόσφαιρα του εξωπλανήτη αντιδρά στην υψηλή [ακραία υπεριώδη] ακτινοβολία του άστρου του και μπορεί ακόμη να μας δείξει πώς αυτό αλλάζει και τις συνθήκες στην επιφάνεια του πλανήτη», πρόσθεσε. «Φυσικά οδηγεί στο ερώτημα αν η ζωή θα μπορούσε να ευδοκιμήσει εκεί και, αν ναι, τι είδους προστατευτικό εξοπλισμό θα έπρεπε να έχει εξελίξει για τον εαυτό της».

Η δρ. Γιαμίλα Μιγκέλ (Yamila Miguel) από το Παρατηρητήριο του Λέιντεν στην Ολλανδία καλωσόρισε επίσης τα αποτελέσματα, προσθέτοντας ότι ήταν ήδη γνωστό πως οι πλανήτες που βρίσκονται κοντά στα άστρα τους μπορούν να χάσουν ατμοσφαιρικά αέρια προς το διάστημα.

«Αυτό που κάνει αυτόν τον πλανήτη τόσο ενδιαφέρον είναι ότι χάνει αρκετή από την ατμόσφαιρά του ώστε να μπορούμε πραγματικά να την ανιχνεύσουμε από εδώ, κάτι που δεν είναι εύκολο για έναν μικρό, βραχώδη πλανήτη», είπε.

Η Μιγκέλ σημείωσε ότι οι παρατηρήσεις σχετίζονταν με αέριο που διαφεύγει από την ανώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη — και όχι από την κατώτερη ατμόσφαιρα ή τις περιοχές κοντά στην επιφάνεια, όπου αναμένεται ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί ζωή.

«Επομένως, δεν πιστεύω ότι αυτά τα αποτελέσματα έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ανίχνευση ζωής σε άλλους πλανήτες», είπε.

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.