Βέτο της Σαουδικής Αραβίας στη συμμετοχή της Αιγύπτου στο Σύμφωνο της Μέκκας, «προς το παρόν»
Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος
Σύμφωνα με τo έγκυρο Middle East Eye, η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στην ένταξη της Αιγύπτου στο σύμφωνο ασφαλείας που υπεγράφη με την Τουρκία και το Πακιστάν, παρά την προσπάθεια της Άγκυρας να συμπεριληφθεί το Κάιρο, όπως δήλωσαν στο ΜΕΕ τρεις σαουδαραβικές πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Μία από τις πηγές, πρώην ανώτερος σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, δήλωσε ότι το Ριάντ δεν ήθελε η Αίγυπτος να προσχωρήσει στη συμφωνία «τουλάχιστον προς το παρόν».
Και οι τρεις πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης του ζητήματος, δήλωσαν ότι η σαουδαραβική στάση οφειλόταν στην αυξανόμενη απογοήτευση από την κυβέρνηση του προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και στην πεποίθηση στο Ριάντ ότι η Αίγυπτος δεν προσφέρει πλέον τη στρατηγική ή στρατιωτική αξία που προσέφερε στο παρελθόν.
Η Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας, η οποία υπεγράφη στην ιερή μουσουλμανική πόλη της Μέκκας, δεσμεύει τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν να θεωρούν μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες ως επίθεση εναντίον και των τριών.
Σαουδάραβες αξιωματούχοι την έχουν περιγράψει ως μηχανισμό για την ενίσχυση των κοινών αμυντικών δυνατοτήτων, παρότι η συμφωνία παραμένει ασαφής ως προς τους επιχειρησιακούς μηχανισμούς, τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις ενεργοποίησής της και τον τρόπο με τον οποίο θα παρέχεται στην πράξη η κοινή στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση κρίσης.
Οι εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου για τις σχέσεις της Αίγυπτου με Εμιράτα και Ισραήλ
Σύμφωνα με τις πηγές του ρεπορτάζ, η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να αντιταχθεί στην είσοδο της Αιγύπτου οφειλόταν στις υποβόσκουσες εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου.
Είπαν ότι το βασίλειο ήταν ο μεγαλύτερος οικονομικός υποστηρικτής της κυβέρνησης του Σίσι μετά την κατάληψη της εξουσίας από εκείνον με το πραξικόπημα του 2013, δαπανώντας αρχικά περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει την παραπαίουσα αιγυπτιακή οικονομία. Ωστόσο, το Ριάντ έχει πλέον απογοητευτεί από αυτό που θεωρεί έλλειψη ανταπόδοσης από την Αίγυπτο σε βασικά ζητήματα ασφαλείας.
Μία από τις πηγές αναφέρθηκε στον «ελάχιστο και αναξιόπιστο» ρόλο της Αιγύπτου στον μακροχρόνιο πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας εναντίον των Χούθι στην Υεμένη, καθώς και στη στάση της κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Επισήμαναν επίσης την αυξανόμενη ανησυχία για την «υποταγή» του Καΐρου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ειδικά μετά τη ρήξη μεταξύ Ριάντ και Αμπού Ντάμπι σχετικά με την υποστήριξη των ΗΑΕ προς αυτονομιστικές ομάδες στη νότια Υεμένη, οι οποίες «απειλούν την εθνική ασφάλεια και τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας».
Δύο από τις πηγές σημείωσαν ότι, ενώ η Αίγυπτος έστειλε συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στο Αμπού Ντάμπι ως απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις και ο Σίσι επισκέφθηκε περισσότερες από μία φορές τον πρόεδρο των ΗΑΕ, Μοχάμεντ μπιν Ζάιντ, κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν έγιναν αντίστοιχες κινήσεις προς τη Σαουδική Αραβία.
Διαβάζοντας στο ρεπορτάζ ότι οι σαουδάραβες «κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ριάντ έχει θορυβηθεί ολοένα και περισσότερο από την ευθυγράμμιση του Σίσι με το Αμπού Ντάμπι», ίσως πρέπει να σκεφτούμε και εμείς εάν έχει θορυβηθεί το Ριαντ και με την ευθυγράμμιση της Αθήνας με το Αμπού Ντάμπι και το Τελ Αβίβ.
Οι πηγές του ρεπορτάζ δήλωσαν ότι αυτό οφειλόταν επίσης στην εκτίμηση του Ριάντ πως αρκετές πολιτικές των Εμιράτων έρχονται σε αντίθεση με τα ίδια τα στρατηγικά συμφέροντα της Αιγύπτου.
«Σε αυτές περιλαμβάνονται η στρατηγική σχέση τους με το Ισραήλ, η εμπλοκή των ΗΑΕ στη Σομαλιλάνδη, η υποστήριξή τους προς την Αιθιοπία στις διαφορές σχετικά με το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης (Σημείωση: Εδώ το ρεπορτάζ αναφέρεται στο τεράστιο και αμφιλεγόμενο έργο του υδροηλεκτρικού φράγματος που κατασκεύασε η Αιθιοπία στον Γαλάζιο Νείλο, κοντά στα σύνορα με το Σουδάν) και η στήριξή τους στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στο Σουδάν», αναφέρει το δημοσίευμα.
Μία από τις πηγές δήλωσε ότι η συνεχιζόμενη συνεργασία του Καΐρου με το Αμπού Ντάμπι είχε ενισχύσει τις αμφιβολίες στο Ριάντ σχετικά με την αξιοπιστία της Αιγύπτου ως στρατηγικού εταίρου.
Μια άλλη πηγή περιέγραψε τη σχέση επί Σίσι ως μια σχέση στην οποία η Σαουδική Αραβία βλέπει πλέον την Αίγυπτο ως «εξαρτημένη» από τη στήριξη των χωρών του Κόλπου, αντί ως αξιόπιστο εταίρο.
Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος δήλωσε ότι ιστορικά η Αίγυπτος εξαρτιόταν από το βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες εξωτερικές δυνάμεις, ενώ προσέφερε ελάχιστα σε αντάλλαγμα.
«Η Αίγυπτος ήταν πάντα εξαρτημένη από εμάς, από τις ΗΠΑ, και δεν ανταποδίδει· απλώς παίρνει και παίρνει χωρίς να δίνει τίποτα πίσω», δήλωσε ο σύμβουλος.
Η Τουρκία ήθελε την Αίγυπτο στο σύμφωνο
Το Σάββατο 8 Αυγούστου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υποστήριξε ότι το Κάιρο αποτελεί «φυσικό εταίρο» για την Άγκυρα και ότι δεν υπάρχει λόγος να μην μπορούσε τελικά να γίνει μέρος της συμμαχίας, μόλις επιλυθούν τα τεχνικά ζητήματα. Ο Φιντάν έκανε σινιάλο στην Αίγυπτο και σήμερα βρίσκεται στο Κάιρο, 13/08
Αρκετές τουρκικές πηγές δήλωσαν στο Middle East Eye στη συνέχεια ότι η Άγκυρα είχε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να συμπεριλάβει την Αίγυπτο στη συνθήκη και είχε προτείνει επίσημα τη συμμετοχή της.
Ωστόσο, όταν κατέστη σαφές ότι το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να ενταχθεί, οι υπόλοιπες χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς αυτό, σύμφωνα με τις τουρκικές πηγές.
Σύμφωνα με το ΜΕΕ, οι σαουδαραβικές πηγές, ωστόσο, αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό ότι η ίδια η Αίγυπτος απέρριψε το σύμφωνο.
«Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται κοντά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη χώρα, χαρακτήρισε «γελοίο» τον ισχυρισμό ότι το Κάιρο αποφάσισε να μην συμμετάσχει.
«Το γεγονός είναι ότι ο Σίσι θα ήθελε πολύ να ενταχθεί, ώστε να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη αυτής της συμφωνίας, όπως κάνει συνήθως», δήλωσε ο σύμβουλος.
Ο σύμβουλος είπε ότι οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι που λαμβάνουν αποφάσεις έχουν σοβαρές ανησυχίες για την αφοσίωση του Σίσι και δεν πιστεύουν ότι μπορούν να τον εμπιστευθούν με τον ίδιο τρόπο όπως την τουρκική και την πακιστανική ηγεσία.
«Κατανοούμε ότι οι Τούρκοι ήθελαν να συμπεριληφθεί η Αίγυπτος και κατανοούμε γιατί», είπε. «Ίσως στο μέλλον, αν δούμε ότι υπάρχει αλλαγή ή βελτίωση».
Οι άλλες πηγές δήλωσαν ότι η Τουρκία και το Πακιστάν προσφέρουν περισσότερα στη συμμαχία από στρατιωτικής άποψης σε σχέση με την Αίγυπτο».
Το ρεπορτάζ σημειώνει ότι η Τουρκία διαθέτει μια ολοένα πιο εξελιγμένη αμυντική βιομηχανία, ενώ το Πακιστάν διαθέτει έναν εδραιωμένο τομέα παραγωγής όπλων και μεγάλο μόνιμο στρατό.
Αντίθετα, σύμφωνα με τις πηγές, η στρατιωτική παραγωγική ικανότητα της Αιγύπτου επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή πολιτικών προϊόντων και δεν προσφέρει το ίδιο επίπεδο προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας.
«Ο ρόλος του στρατού θα πρέπει να είναι να επενδύει στις δυνατότητες στρατιωτικής παραγωγής του, αντί να ασχολείται με επενδύσεις και τη διαχείριση εργοστασίων τροφίμων», δήλωσε μία από τις πηγές του ρεπορτάζ.
Εξέφρασαν επίσης αμφιβολίες για την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων.
Οι πηγές δήλωσαν ότι η απόφαση, επομένως, δεν αφορούσε απλώς την πολιτική ευθυγράμμιση της Αιγύπτου, αλλά και το τι πιστεύει το Ριάντ ότι θα μπορούσε πρακτικά να συνεισφέρει το Κάιρο σε μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Ο περιορισμός του ρόλου της Αιγύπτου
Η εκτίμηση της Σαουδικής Αραβίας έρχεται εν μέσω μιας ευρύτερης συζήτησης σχετικά με τον περιορισμό του ρόλου της Αιγύπτου στην περιοχή.
Ο Economist ανέφερε τη Δευτέρα ότι η Αίγυπτος, η οποία επί μακρόν παρουσίαζε τον εαυτό της ως πυλώνα της περιφερειακής τάξης, είχε «παραγκωνιστεί ως διαμεσολαβητική δύναμη και στρατιωτική δύναμη».
Για δεκαετίες, η Αίγυπτος αποτελούσε κεντρικό στρατιωτικό εταίρο για τα κράτη του Κόλπου, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια του υπό την ηγεσία των ΗΠΑ συνασπισμού που εκδίωξε τις ιρακινές δυνάμεις από το Κουβέιτ το 1991.
Σε αντίθεση με σήμερα, οι πηγές επεσήμαναν ότι το Κουβέιτ ενδιαφέρεται πλέον περισσότερο να ενταχθεί στη συμφωνία της Μέκκας, αντί να έχει τη στρατιωτική συμμαχία που είχε κάποτε με την Αίγυπτο για την προστασία του.
«Ωστόσο, οι σαουδαραβικές πηγές υποστήριξαν ότι επί Σίσι η Αίγυπτος έχει καταστεί ολοένα πιο εξαρτημένη από εξωτερική οικονομική στήριξη, ενώ προσφέρει λιγότερα σε αντάλλαγμα σε σημαντικά ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας» αναφέρει το ρεπορτάζ.
Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος δήλωσε ότι το βασίλειο θεωρεί τις σχέσεις του με την Άγκυρα, παρά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών, πιο αξιόπιστες από τη σχέση του με το Κάιρο.
«Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στην ηγεσία έχουν σοβαρές ανησυχίες για την αφοσίωση του Σίσι. Απλώς θεωρείται ότι δεν μπορεί να τον εμπιστευθεί κανείς, και δικαίως». δήλωσε ο σύμβουλος στο Middle East Eye.
Ο σύμβουλος αντιπαρέβαλε αυτή την κατάσταση με τις σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με «τους Πακιστανούς και τους Τούρκους αδελφούς».
Τα σαουδαραβικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν επίσης αντικατοπτρίσει την αντίθεση στη συμμετοχή της Αιγύπτου στο σύμφωνο, με αρκετούς λογαριασμούς που υποστηρίζουν την ηγεσία του βασιλείου να δημοσιεύουν υλικό που υποδηλώνει ότι το Κάιρο δεν ήταν επιθυμητό στη συμφωνία.
Ο ανώνυμος λογαριασμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης @Columbuos, ο οποίος θεωρείται ευρέως ότι ανήκει στον Σαούντ αλ-Καχτάνι, πρώην ανώτερο σύμβουλο του διαδόχου του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος εξακολουθεί να θεωρείται ότι βρίσκεται κοντά στον νεαρό μονάρχη, εξέφρασε την ίδια άποψη.
«Η πόρτα της συμμαχίας δεν είναι ανοιχτή σε όσους θέλουν μόνο να επιλύσουν τα προβλήματά τους και να επωφεληθούν από αυτήν, χωρίς να συμμετέχουν στην ίδια αποστολή ασφάλειας για την περιοχή», ανέφερε.
«Όποιος θέλει να ενταχθεί πρέπει να μοιράζεται τα ίδια κοινά συμφέροντα των τριών χωρών.
«Η εποχή των φανταστικών δικαιωμάτων, της φιλανθρωπίας και της μονόπλευρης προσφοράς έχει περάσει και ο καιρός του “η μοίρα μου μόνη” έχει τελειώσει, δίνοντας τη θέση του στη φάση της “κοινής μας μοίρας”», πρόσθεσε.
Παρά τα παραπάνω, και οι τρεις πηγές τόνισαν ότι η συμφωνία δεν κλείνει κατ’ ανάγκην την πόρτα στην ένταξη της Αιγύπτου στο μέλλον, αλλά η θέση του Ριάντ είναι ότι το Κάιρο θα πρέπει προς το παρόν να παραμείνει εκτός.
Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια