Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα για τα θαλάσσια πάρκα που ανακοίνωσε η Τουρκία στο Αιγαίο

Του Δρα Δημ. Σταθακόπουλου

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΝΟΜΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ επί των Τουρκικών Προεδρικών Αποφάσεων 11626 και 11627 της 16ης Αυγούστου 2026 για τα θαλάσσια εθνικά πάρκα .

Αφού ελήφθησαν υπ όψιν οι από 15 Αυγούστου 2026 Προεδρικές Αποφάσεις της Τουρκικής Δημοκρατίας υπ’ αριθ. 11626 και 11627, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της 16ης Αυγούστου 2026 και αφορούν τον χαρακτηρισμό συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών ως «Fethiye–Kaş Deniz Millî Parkı» και «Kuzey Ege Deniz Millî Parkı», προς αποφυγή οποιασδήποτε αμφιβολίας, προσεγγίζω νομικά τα ακόλουθα:

1. Το δικαίωμα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν αμφισβητείται

Η Ελλάδα αναγνωρίζει πλήρως ότι κάθε παράκτιο κράτος δύναται, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, να λαμβάνει μέτρα για την προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Άλλωστε, η ίδια έχει αναπτύξει εκτεταμένο καθεστώς προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Η περιβαλλοντική προστασία, όμως, δεν μπορεί να αποτελέσει αυτοτελή νομική βάση για τη δημιουργία, επέκταση ή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων.

2. Οι τουρκικές αποφάσεις αποτελούν πράξεις εσωτερικού δικαίου και δεν παράγουν διεθνή οριοθετική ισχύ

Οι Αποφάσεις 11626 και 11627 εκδόθηκαν βάσει του άρθρου 3 του τουρκικού Νόμου 2873 περί Εθνικών Πάρκων και χαρακτηρίζουν τις περιοχές που προσδιορίζονται στους συνημμένους χάρτες και πίνακες συντεταγμένων ως θαλάσσια εθνικά πάρκα.

Η Ελλάδα δεν αμφισβητεί την αρμοδιότητα της Τουρκίας να εκδίδει πράξεις του εσωτερικού της δικαίου.

Τονίζεται όμως ότι πράξη εσωτερικού δικαίου ενός κράτους:

δεν δημιουργεί διεθνή τίτλο κυριαρχίας,

δεν δημιουργεί Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,

δεν δημιουργεί υφαλοκρηπίδα,

δεν μεταβάλλει τα όρια χωρικών υδάτων,

και δεν μπορεί να αποτελέσει μονομερή πράξη οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Καμία από τις ανωτέρω έννομες συνέπειες δεν μπορεί να παραχθεί έναντι της Ελληνικής Δημοκρατίας χωρίς διεθνή νομική βάση.

3. Ρητή μη αναγνώριση οποιασδήποτε τουρκικής θαλάσσιας οριοθέτησης

Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει και δεν πρόκειται να αναγνωρίσει οποιαδήποτε ερμηνεία των Αποφάσεων 11626 και 11627 σύμφωνα με την οποία οι αναφερόμενες συντεταγμένες:

α) καθορίζουν τουρκικά εξωτερικά όρια ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδας,

β) προδικάζουν την οριοθέτηση ελληνικών και τουρκικών θαλάσσιων ζωνών,

γ) περιορίζουν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών,

δ) αποκλείουν οποιαδήποτε θαλάσσια ζώνη που απορρέει από το διεθνές δίκαιο υπέρ της Ελλάδος, ή

ε) συνιστούν αποδοχή από την Ελλάδα οποιασδήποτε τουρκικής μονομερούς γραμμής οριοθέτησης.

Οποιαδήποτε αντίθετη ερμηνεία απορρίπτεται ως νομικά αβάσιμη.

4. Ειδικότερα ως προς το Καστελλόριζο

Υπενθυμίζεται ότι το Καστελλόριζο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής επικράτειας.

Τα ελληνικά νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, διαθέτουν κατ’ αρχήν τις θαλάσσιες ζώνες που προβλέπει το διεθνές δίκαιο.

Η τελική έκταση και οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές αποτελεί ζήτημα οριοθέτησης, το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί μονομερώς με διοικητική πράξη του ενός κράτους.

Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε από τις συντεταγμένες ή τα όρια των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων επιχειρεί να αποτυπώσει ή να παγιώσει θέση που περιορίζει τα δικαιώματα του Καστελλορίζου ή άλλων ελληνικών νησιών, δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα έναντι της Ελληνικής Δημοκρατίας.

5. Η απαγόρευση μονομερούς προδικασμού της οριοθέτησης

Σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς δικαίου που διέπουν τις θαλάσσιες περιοχές των οποίων η οριοθέτηση δεν έχει συμφωνηθεί, ιδίως, τα άρθρα 74 §3 και 83 §3 της UNCLOS καθιερώνουν την υποχρέωση των ενδιαφερόμενων κρατών να επιδιώκουν προσωρινές πρακτικές ρυθμίσεις και, κατά το μεταβατικό διάστημα, να απέχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο ή να παρεμποδίσουν την επίτευξη τελικής συμφωνίας οριοθέτησης. Η σχετική αρχή έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτενούς διεθνούς νομικής επεξεργασίας.

Η μονομερής θέσπιση κανονιστικού καθεστώτος σε περιοχή που εμπίπτει σε αλληλεπικαλυπτόμενες θαλάσσιες αξιώσεις δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παγίωση ή προδικασία της τελικής οριοθέτησης.

6. Η Τουρκία δεν μπορεί να μετατρέψει περιβαλλοντικό μέτρο σε τίτλο δικαιοδοσίας

Η Ελλάδα πρέπει να διαχωρίζει απολύτως:

α. την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, από

β. την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων επί φυσικών πόρων και

γ. την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ κρατών.

Το γεγονός ότι μια περιοχή χαρακτηρίζεται ως «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο» δεν συνεπάγεται ότι το κράτος που την χαρακτήρισε αποκτά κυριαρχία ή αποκλειστική δικαιοδοσία σε κάθε δραστηριότητα εντός της περιοχής.

Η ονομασία της περιοχής και η εσωτερική διοικητική της υπαγωγή δεν μπορούν να μεταβάλουν το διεθνές νομικό καθεστώς της.

7. Ιδιαίτερη επιφύλαξη ως προς τις γεωγραφικές συντεταγμένες

Η Ελλάδα πρέπει να επιφυλαχθεί ρητώς ως προς κάθε έννομη συνέπεια που η Τουρκική Δημοκρατία ενδέχεται να επιχειρήσει να συναγάγει από τις γεωγραφικές συντεταγμένες που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα των Αποφάσεων 11626 και 11627.

Η δημοσίευση συντεταγμένων σε πράξη εσωτερικού δικαίου, δεν ισοδυναμεί με διεθνή συμφωνία οριοθέτησης.

Ούτε η αποτύπωση μιας γραμμής σε τουρκικό χάρτη μπορεί να δημιουργήσει διεθνώς δεσμευτικό θαλάσσιο όριο.

Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει οποιαδήποτε τέτοια γραμμή.

8. Καμία σιωπηρή αποδοχή — ρητή επιφύλαξη δικαιωμάτων

Οποιαδήποτε ελληνική απουσία αντίδρασης σε συγκεκριμένη τουρκική διοικητική πράξη, χάρτη, συντεταγμένη, κανονισμό ή εφαρμοστικό μέτρο δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως αναγνώριση ή αποδοχή του.

Η Ελλάδα πρέπει να διατηρεί πλήρως και ρητώς όλα τα δικαιώματά της που απορρέουν από:

το διεθνές δίκαιο,

το δίκαιο της θάλασσας,

τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες,

το καθεστώς των ελληνικών νησιών,

και κάθε άλλη συναφή πηγή διεθνούς δικαίου.

9. Ειδική προειδοποίηση για εφαρμοστικά μέτρα

Η Ελλάδα αναμένει από την Τουρκία ότι ο χαρακτηρισμός των εν λόγω περιοχών ως θαλάσσιων εθνικών πάρκων δεν θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για:

παρεμπόδιση της ελληνικής ναυσιπλοΐας,

περιορισμό ελληνικών αλιευτικών δραστηριοτήτων πέραν των περιοχών όπου η Τουρκία διαθέτει νόμιμη δικαιοδοσία,

παρεμπόδιση ελληνικής επιστημονικής έρευνας,

παρεμπόδιση δραστηριοτήτων που ασκούνται νομίμως βάσει του διεθνούς δικαίου,

ή οποιαδήποτε άλλη πράξη που θα συνιστούσε άσκηση δικαιοδοσίας σε περιοχή πέραν της διεθνώς αναγνωρισμένης τουρκικής δικαιοδοσίας.

Οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια θα αξιολογηθεί αυτοτελώς και θα αντιμετωπισθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

10. Πρόσκληση για συνεργασία — χωρίς αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων

Η Ελλάδα είναι καλόπιστη στο να συνεργαστεί με όλα τα παράκτια κράτη του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την αντιμετώπιση της θαλάσσιας ρύπανσης.

Η περιβαλλοντική συνεργασία, όμως, δεν μπορεί να συνδεθεί ούτε να εξαρτηθεί από αναγνώριση αμφισβητούμενων τουρκικών θαλάσσιων αξιώσεων.

Οποιαδήποτε συνεργασία στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας θα πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς προδικαστική διάθεση ως προς τη θέση οποιουδήποτε κράτους επί ζητημάτων κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων ή οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.

11. Τελική προτεινόμενη ελληνική θέση

α) να ναγνωρίσει μεν το γενικό δικαίωμα περιβαλλοντικής προστασίας του θαλάσσιου χώρου,

β) αλλά να μην αναγνωρίσει δε  οποιοδήποτε αποτέλεσμα των Αποφάσεων 11626 και 11627 που υπερβαίνει τη νόμιμη τουρκική δικαιοδοσία,

γ) να απορρίψει κάθε απόπειρα για να χρησιμοποιηθούν οι αποφάσεις ως μέσο μονομερούς οριοθέτησης ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδας,

δ) να απορρίψει κάθε περιορισμό των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών,

ε) να διατηρήσει πλήρως όλα τα δικαιώματα και τις αξιώσεις της

και

στ) να δηλώσει ότι οποιαδήποτε τουρκική εφαρμοστική πράξη που θα επιχειρήσει να παράγει έννομα αποτελέσματα σε περιοχή ελληνικής κυριαρχίας, ελληνικής δικαιοδοσίας ή αμφισβητούμενης θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα αντιμετωπισθεί ως αυτοτελής πράξη και θα αξιολογηθεί από το διεθνές δίκαιο.

Η Ελλάδα πρέπει να καλέσει την Τουρκία να μην επιχειρήσει, υπό το πρόσχημα της περιβαλλοντικής προστασίας, να δημιουργήσει ή να παγιώσει μονομερή τετελεσμένα σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι αντικείμενο διεθνούς συνεργασίας· δεν αποτελεί μέσο μονομερούς οριοθέτησης θαλάσσιων δικαιοδοσιών.

Militaire News

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.