Η Ιαπωνία κατακτά το διάστημα, στέλνει διαστημικό σκάφος στον δορυφόρο του Άρη Φόβο.

Ένα σημαντικό βήμα στην εξερεύνηση του Άρη επιχειρεί να κάνει η Ιαπωνία, με μια αποστολή που φιλοδοξεί να φέρει για πρώτη φορά στη Γη δείγματα από τον Φόβο, έναν από τους δύο φυσικούς δορυφόρους του Κόκκινου Πλανήτη. Το διαστημικό εγχείρημα αναμένεται να διαρκέσει περίπου πέντε χρόνια και θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις για τον σχηματισμό του Φόβου και του Δείμου, αλλά και να προσφέρει στοιχεία για την ιστορία του ηλιακού συστήματος και την πιθανή προέλευση της ζωής.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, η Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA) σχεδιάζει να εκτοξεύσει το διαστημικό σκάφος την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, με τον νέο ιαπωνικό πύραυλο H3.

Ο Γιασουχίρο Καβακάτσου, υπεύθυνος του προγράμματος της αποστολής Martian Moons eXploration (MMX), εκτιμά ότι η ανάλυση των δειγμάτων θα προσφέρει πολύτιμα δεδομένα στους επιστήμονες. Παράλληλα, η έρευνα αναμένεται να συμβάλει στη διερεύνηση του ενδεχομένου να χρησιμοποιηθούν οι δορυφόροι του Άρη ως βάσεις για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στον πλανήτη, καθώς οι ΗΠΑ, η Κίνα και άλλες χώρες σχεδιάζουν να στείλουν αστροναύτες στον Κόκκινο Πλανήτη.

«Παρά τη δυνητική σημασία τους, οι δορυφόροι του Άρη δεν έχουν εξερευνηθεί ποτέ πλήρως. Θεωρούνται οι σημαντικότεροι ανεξερεύνητοι ορεινοί όγκοι του ηλιακού συστήματος», δήλωσε ο Καβακάτσου.

Γιατί η Ιαπωνία θέλει να εξερευνήσει τον Φόβο

Η Ιαπωνία ηγείται της διεθνούς αποστολής MMX, στην οποία συμμετέχουν η NASA και άλλες εθνικές διαστημικές υπηρεσίες, συνεισφέροντας επιστημονικό εξοπλισμό και υποστήριξη στις επικοινωνίες.

Παρότι από τη δεκαετία του 1960 έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες αποστολές στον Άρη, οι δύο φυσικοί δορυφόροι του εξακολουθούν να αποτελούν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητα σώματα. Μάλιστα, αρκετές ρωσικές προσπάθειες προσεδάφισης στον Φόβο έχουν αποτύχει, μεταξύ αυτών και αποστολή που εκτοξεύθηκε το 2011.

Ο Φόβος και ο Δείμος πήραν τα ονόματά τους από τις προσωποποιήσεις του φόβου και του τρόμου στην ελληνική μυθολογία. Σύμφωνα με τον μύθο, ήταν γιοι του θεού του πολέμου, Άρη.

Το βασικό επιστημονικό ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν οι δύο δορυφόροι και τη σύσταση των υλικών τους. Με το ακανόνιστο σχήμα τους και τους πολυάριθμους κρατήρες στην επιφάνειά τους, έχουν τροφοδοτήσει διαφορετικές επιστημονικές θεωρίες.

Μία από αυτές υποστηρίζει ότι ο Φόβος και ο Δείμος αποτελούν υπολείμματα συντριμμιών που δημιουργήθηκαν από την πρόσκρουση ενός μεγάλου ουράνιου σώματος στον Άρη. Μια άλλη θεωρία θέλει τους δύο δορυφόρους να είναι αστεροειδείς που προέρχονται από άλλες περιοχές του ηλιακού συστήματος.

Οι αξιωματούχοι της JAXA εκτιμούν ότι η εξέταση των δειγμάτων θα βοηθήσει να αποσαφηνιστεί ποια από τις πιθανές εξηγήσεις ανταποκρίνεται περισσότερο στα δεδομένα.

«Μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα αναλύοντας δείγματα εδάφους», δήλωσε ο Κιγιόσι Κουραμότο, κύριος επιστημονικός ερευνητής της αποστολής.

Γιατί επιλέχθηκε ο Φόβος αντί του Δείμου

Η αποστολή θα επικεντρωθεί στον Φόβο, κυρίως επειδή βρίσκεται πιο κοντά στον Άρη από τον Δείμο. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να περιέχει περισσότερο υλικό που προέρχεται από τον ίδιο τον πλανήτη και, επομένως, να προσφέρει περισσότερες πληροφορίες για την ιστορία και τη σύστασή του.

Σύμφωνα με αξιωματούχους της JAXA, εκτιμάται ότι υλικό προερχόμενο από τον Άρη θα αντιστοιχεί περίπου στο 0,1% του υλικού που θα συλλεχθεί από τον Φόβο.

Ο δορυφόρος έχει διάμετρο περίπου 27 χιλιόμετρα στο ευρύτερο σημείο του και κινείται γύρω από τον Άρη σε απόσταση περίπου 6.000 χιλιομέτρων, ολοκληρώνοντας τρεις περιστροφές την ημέρα.

Τα δείγματα ενδέχεται να προσφέρουν στοιχεία και για τον σχηματισμό του Δείμου, καθώς, σύμφωνα με τον Κουραμότο, οι δύο δορυφόροι θεωρείται ότι έχουν παρόμοια προέλευση. Για τον λόγο αυτό, το πρόγραμμα περιλαμβάνει και διέλευση κοντά από τον μικρότερο δορυφόρο, προκειμένου να συλλεχθούν πρόσθετα δεδομένα.

Το ταξίδι των 600 εκατομμυρίων χιλιομέτρων

Η απόσταση του Άρη από τη Γη φτάνει τα 55 εκατομμύρια χιλιόμετρα στο πλησιέστερο σημείο της τροχιάς του. Ωστόσο, το διαστημικό σκάφος της MMX αναμένεται να διανύσει συνολικά περίπου 500 έως 600 εκατομμύρια χιλιόμετρα, σύμφωνα με τον Καβακάτσου.

Μετά την εκτόξευση με τον πύραυλο H3, το σκάφος προβλέπεται να φτάσει στην περιοχή του Άρη περίπου τον Αύγουστο του 2027. Θα ακολουθήσει τριετής περίοδος εξερεύνησης, κατά την οποία θα πραγματοποιήσει πτήσεις κοντά και γύρω από τον Φόβο, θα συλλέξει επιστημονικά δεδομένα και θα επιχειρήσει να αποκτήσει δείγματα από την επιφάνειά του.

Η επιστροφή στη Γη προγραμματίζεται για το 2031, όταν η κάψουλα με τα δείγματα αναμένεται να προσγειωθεί στην Αυστραλία και στη συνέχεια να μεταφερθεί στην Ιαπωνία για την ανάλυσή τους.

Τα 13 επιστημονικά όργανα και το γαλλογερμανικό ρόβερ

Το διαστημικό σκάφος θα μεταφέρει 13 επιστημονικά όργανα, μεταξύ των οποίων το ρόβερ Idefix, που αναπτύχθηκε από κοινού από τη Γαλλία και τη Γερμανία και προορίζεται να προσεδαφιστεί στον Φόβο.

Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται επίσης συσκευή δειγματοληψίας της NASA, όργανο μέτρησης ακτίνων γάμμα και σύστημα επικοινωνίας βαθέος διαστήματος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Παράλληλα, ένας ιαπωνικός ανιχνευτής ακτινοβολίας θα συλλέξει δεδομένα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό μελλοντικών επανδρωμένων αποστολών στον Άρη.

Το Idefix αναμένεται να φτάσει πρώτο στον Φόβο. Στο πλαίσιο αποστολής διάρκειας 100 ημερών, περίπου το 2029, θα εξερευνήσει την επιφάνεια του δορυφόρου και θα συγκεντρώσει στοιχεία που θα βοηθήσουν στην προετοιμασία της ιαπωνικής επιχείρησης δειγματοληψίας.

Μεταξύ άλλων, τα τοπογραφικά δεδομένα που θα συλλέξει το ρόβερ θα χρησιμοποιηθούν για την επιλογή μιας σχετικά ομαλής και επίπεδης τοποθεσίας, στην οποία θα επιχειρήσει να προσεδαφιστεί η μονάδα της MMX.

Πώς θα συλλεχθούν τα δείγματα από τον Φόβο

Ο σχεδιασμός της αποστολής προβλέπει τη συλλογή τουλάχιστον 10 γραμμαρίων εδάφους από τον Φόβο. Για τον σκοπό αυτό, οι επιστήμονες της JAXA σχεδιάζουν δύο απόπειρες δειγματοληψίας, αξιοποιώντας τόσο αμερικανική όσο και ιαπωνική τεχνολογία.

Η συσκευή της NASA χρησιμοποιεί αέριο υπό πίεση, ώστε να ανυψώσει τη σκόνη από την επιφάνεια και να τη μεταφέρει σε ειδικό δοχείο. Η μέθοδος που έχει αναπτύξει η JAXA προβλέπει τη συλλογή υλικού από βάθος περίπου δύο εκατοστών.

Κατά την πρώτη προσπάθεια, η αποστολή θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει υλικό τόσο από την επιφάνεια όσο και από το υπέδαφος, χρησιμοποιώντας και τις δύο συσκευές. Σε δεύτερη προσεδάφιση προβλέπεται η συλλογή επιπλέον δειγμάτων από το υπέδαφος.

Η λήψη υλικού από διαφορετικά σημεία θεωρείται σημαντική, καθώς μπορεί να προσφέρει πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τη σύσταση του δορυφόρου. Παράλληλα, οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η συλλογή δειγμάτων από πολλαπλές τοποθεσίες αυξάνει τις πιθανότητες να εντοπιστούν ενδεχόμενα ίχνη παλαιότερης μικροβιακής ζωής που θα μπορούσαν να έχουν μεταφερθεί από τον Άρη.

Η δύσκολη προσεδάφιση και η επιστροφή στη Γη

Η προσεδάφιση στον Φόβο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τεχνικές προκλήσεις της αποστολής. Η επιφάνειά του είναι γεμάτη κρατήρες, ενώ η βαρύτητά του αντιστοιχεί μόλις σε περίπου ένα έως δύο χιλιοστά της γήινης.

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο αναπηδήσεων κατά την επαφή με το έδαφος. Για να περιοριστεί αυτό το ενδεχόμενο, η μονάδα εξερεύνησης της MMX διαθέτει σύστημα προσεδάφισης με τέσσερα σκέλη και ειδικούς μηχανισμούς απορρόφησης κραδασμών.

Αφού ολοκληρωθεί η συλλογή, τα δείγματα θα αποθηκευτούν σε θερμικά προστατευμένη κάψουλα, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να αντέξει τις υψηλές θερμοκρασίες και τις καταπονήσεις κατά την επανείσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης.

Η κάψουλα αναμένεται να προσγειωθεί στην Αυστραλία το 2031. Από εκεί θα μεταφερθεί στην Ιαπωνία, όπου οι επιστήμονες θα αναλύσουν το υλικό, αναζητώντας απαντήσεις για την προέλευση των δύο δορυφόρων του Άρη και την εξέλιξη του Κόκκινου Πλανήτη.

Ακολουθήστε το newplanet09.gr στο Google News και στο instagram για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.